Waarom seks belangrijk is voor een man (en wat het voor hem betekent)

Er wordt vaak lacherig gedaan over mannen en hun behoefte aan seks, alsof het een simpel en bijna kinderlijk verlangen is dat losstaat van al het andere. Wie langer kijkt, ziet iets veel teders. Voor veel mannen is seks namelijk geen doel op zich, maar een taal. Een manier om iets te zeggen wat ze in gewone woorden nauwelijks over hun lippen krijgen. Dit artikel probeert die taal te verstaan, niet om iets af te dwingen en zeker niet om jou een schuldgevoel aan te praten, maar om te begrijpen wat er werkelijk speelt onder de oppervlakte.

Waarom woorden voor hem vaak tekortschieten

Van jongs af aan leren veel jongens dat ze sterk moeten zijn en weinig moeten voelen. Praten over emoties werd zelden aangemoedigd, en huilen werd soms zelfs afgestraft. Psycholoog Ronald Levant gaf het gevolg daarvan een naam, namelijk normatieve mannelijke alexithymie, een aangeleerde moeite om gevoelens te herkennen en er woorden aan te geven. Levant benadrukte dat het gevoel er wel degelijk is, maar dat de weg naar binnen en naar taal nooit geoefend is. Wat overblijft is een man die diep vanbinnen net zoveel behoefte aan warmte en verbondenheid heeft als ieder ander, maar die daar niet altijd de zinnen voor kan vinden. Seks wordt dan een van de weinige plekken waar hij zich zonder woorden toch kan uiten. Waar hij zacht mag zijn, mag ontvangen en mag geven, zonder dat hij eerst hoeft uit te leggen wat hij voelt.

Wat er lichamelijk gebeurt tussen jullie

Dat seks meer is dan lust, is ook fysiologisch te volgen. Bij huidcontact, strelen en klaarkomen maakt het lichaam oxytocine aan, een stof die onderzoekers weleens het hechtingshormoon noemen en die gevoelens van vertrouwen en verbondenheid versterkt. Hechtingsonderzoeker en relatietherapeut Sue Johnson, grondlegger van Emotionally Focused Therapy en auteur van Hold Me Tight, beschrijft seks tussen partners dan ook niet als een losse behoefte maar als een hechtingsband, een lijfelijke manier om te voelen dat je veilig bij elkaar hoort. In haar werk laat ze zien dat de kwaliteit van de seks bij stellen bijna altijd samenhangt met de kwaliteit van de emotionele band eromheen. Voor veel mannen is dit een van de weinige momenten waarop hun zenuwstelsel echt tot rust komt en ze zich veilig genoeg voelen om hun masker af te zetten.

Voor hem is de vraag onder de vraag vaak niet 'wil je seks', maar 'ben ik nog steeds degene die je verlangt'.

Wat hij eigenlijk zoekt

Als je goed luistert naar wat mannen zelf vertellen, gaat het zelden alleen over lust. Onder het verlangen ligt bijna altijd iets kwetsbaars:

• het gevoel gewild te zijn door de vrouw van wie hij houdt
• bevestiging dat hij nog steeds aantrekkelijk en de moeite waard is
• een moment van pure verbondenheid, zonder prestatie of verwachting
• het idee dat hij jou gelukkig kan maken
• even helemaal ontspannen, zonder de wereld op zijn schouders

Seks raakt bij hem aan zijn gevoel van eigenwaarde. Wanneer intimiteit er is, voelt hij zich gezien en gekozen. Wanneer die langdurig ontbreekt, kan hij zich, hoe onterecht ook, afgewezen gaan voelen als man. Onderzoeker Brené Brown legde in haar jarenlange werk over schaamte bloot dat mannen zich vooral schamen als ze zich zwak of tekortschietend voelen, en dat de angst niet begeerd te zijn precies die gevoelige plek raakt. Onder afstand zit bij hem vaak gemis, niet onverschilligheid.

Twee routes naar dezelfde nabijheid

Hier ontstaat vaak de kloof tussen jullie. Jij ervaart verbondenheid misschien vooral door te praten, door samen dingen te doen, door aandacht en genegenheid overdag. Voor hem loopt die verbondenheid regelmatig juist via het lichaam. Het zijn twee routes naar hetzelfde verlangen, namelijk je samen dichtbij en veilig voelen. Het lastige is dat hij dit meestal niet zo kan verwoorden. In plaats van te zeggen dat hij zich eenzaam voelt en zich weer dicht bij je zou willen voelen, zegt hij misschien niets, of maakt hij juist een opmerking die afstand schept. Wat op afwijzing lijkt, is dan vaak een onhandige poging tot toenadering.

Waarom verlangen ook ruimte nodig heeft

Relatietherapeut Esther Perel beschrijft in Mating in Captivity nog een andere kant. Verlangen leeft niet alleen van nabijheid en veiligheid, maar ook van speelsheid, nieuwsgierigheid en een beetje afstand tussen twee mensen. Te veel versmelting kan het vuur juist doven. In de drukte van werk, kinderen en het huishouden verdwijnt die speelse ruimte vaak als eerste, en raakt intimiteit ondergesneeuwd. Niet omdat de liefde weg is, maar omdat het leven ertussen is gekomen. Seksuologe Emily Nagoski voegt daar in Come as You Are een geruststellend inzicht aan toe. Verlangen ontstaat lang niet altijd spontaan, maar komt bij veel mensen pas op gang als reactie op prettige aanraking en aandacht. Zin ontstaat dan tijdens het contact, niet per se ervoor. Dat haalt de druk eraf, want het betekent dat je niet hoeft te wachten tot je vanzelf zin hebt voordat nabijheid mogelijk is.

Hoe je hier samen mee kunt zijn

Begrijpen wat seks voor hem betekent, verplicht je tot niets. Verlangen laat zich niet afdwingen, en dat hoeft ook niet. Seks blijft altijd vrijwillig en met wederzijdse instemming van jullie allebei. Maar begrip verandert wel het gesprek. Het haalt de druk eraf en maakt ruimte voor eerlijkheid. Je zou hem eens kunnen vragen wat hij voelt op de momenten dat hij dichtbij wil zijn, niet als verwijt maar uit oprechte nieuwsgierigheid. De kans is groot dat je een kant van hem hoort die je zelden zo openlijk hebt gehoord. En misschien ontdek je dat kleine gebaren buiten de slaapkamer om net zo belangrijk zijn, zoals een hand op zijn rug, een omhelzing die iets langer duurt, een blik waarin staat dat je hem nog steeds ziet staan. Voor veel mannen begint intimiteit daar al, uren voordat er van seks sprake is.

Een taal die je samen kunt leren verstaan

Seks is voor hem geen streepje op een lijstje. Het is een van de weinige plekken waar hij mag zijn wie hij werkelijk is, kwetsbaar, verlangend en volledig van jou. Zie je zijn verlangen niet als een eis maar als een taal, dan hoef je het niet meer af te wijzen of te ondergaan, maar mag je er nieuwsgierig naar luisteren en zelf bepalen wanneer je meebeweegt. Wie achter het verlangen de man hoort die zich weer even helemaal thuis wil voelen, verstaat iets wat hij zelf misschien nooit in woorden heeft kunnen vatten. En vaak is dat verstaan het begin van een nabijheid die dieper reikt dan de seks alleen.

Bronnen

• Sue Johnson, Hold Me Tight: Seven Conversations for a Lifetime of Love (2008)
• Esther Perel, Mating in Captivity (2006)
• Emily Nagoski, Come as You Are (2015)
• Ronald F. Levant, Masculinity Reconstructed (1995)
• Brené Brown, Daring Greatly (2012)