Tijd voor jullie twee, ook met kinderen

Weet je nog, die tijd dat een avond samen vanzelfsprekend was? Uit eten zonder te plannen, een hele zondag samen op de bank, een gesprek dat niet om half negen werd afgebroken door een stemmetje van boven. En dan komen de kinderen, en voor je het weet bestaat jullie relatie vooral uit logistiek. Wie brengt, wie haalt, wie kookt, wie is vannacht aan de beurt. De liefde is er nog, maar de tijd om die ook echt te voelen lijkt verdampt. Toch is die tijd er wel, als je weet waar je moet kijken.

De valkuil van later

Als de kinderen wat groter zijn, dan hebben we vanzelf weer tijd voor elkaar. Het klinkt logisch, en toch is het een verraderlijke gedachte, want na de peutertijd komt de schooltijd, en daarna de drukke agenda's van pubers. Er komt altijd weer iets tussen. Je relatie lijkt in dat opzicht op een tuin. Geef je hem jarenlang geen water omdat je het te druk hebt met alles eromheen, dan staat er op het moment dat je eindelijk tijd hebt weinig meer te bloeien. Je band onderhouden kan niet wachten tot het uitkomt, want dat ideale moment plant zich nooit vanzelf in de agenda.

Het geruststellende is dat je helemaal geen weekendje weg nodig hebt om je weer verbonden te voelen. Kleine, regelmatige momenten doen doorgaans meer dan grote gebaren die bijna nooit gebeuren. Dat is precies wat relatieonderzoeker John Gottman in zijn befaamde onderzoekslab ontdekte, waar hij honderden stellen jarenlang volgde.

Kleine momenten tellen zwaarder dan je denkt

Gottman zag dat partners de hele dag door kleine uitnodigingen naar elkaar sturen om even contact te maken. Hij noemt ze bids for connection. Een opmerking over een vogel in de tuin, een zucht na een zware dag, een hand die even op je schouder landt. Steeds is het in de kern dezelfde stille vraag, namelijk zie je me even? Wat je met zo'n uitnodiging doet, blijkt verrassend veel te voorspellen. In stabiele, gelukkige relaties gingen partners in ongeveer 86 procent van de gevallen even op zo'n signaal in, wat Gottman zich toewenden noemt. Bij stellen die later uit elkaar gingen, was dat maar rond de 33 procent.

Een klein voorbeeld maakt het concreet. Hij kijkt op van zijn telefoon en zegt dat er een reiger in de tuin staat. Loop je even mee kijken, dan ga je in op zijn uitnodiging. Mompel je zonder op te kijken, dan wend je je af, meestal zonder dat een van jullie het bewust registreert. Het lijkt niets, maar juist deze mini-momenten stapelen zich op tot het gevoel dat je gezien wordt, of juist niet.

Verbondenheid zit dus niet in de grootte van het gebaar, maar in de aandacht die erin zit. Tien minuten waarin je elkaar echt aankijkt en hoort, zijn meer waard dan een hele avond naast elkaar op de bank met ieder een eigen scherm.

• Drink samen een kop koffie voordat de kinderen wakker zijn
• Loop even samen een klein rondje buiten, al is het maar met de hond
• Stuur hem overdag een lief of gek berichtje, zomaar, zonder aanleiding
• Vraag 's avonds niet alleen hoe zijn dag was, maar hoe die echt was

Die momenten kosten bijna geen tijd, maar ze houden het vuur brandend. Ze laten telkens opnieuw merken dat je hem nog steeds ziet, ook tussen alle taken door.

Kinderen die zien dat hun ouders elkaar warmte geven, groeien op met een prachtig voorbeeld. Tijd voor elkaar nemen is dus geen egoisme, het is stiekem een cadeau aan het hele gezin.

Meer warmte dan wrijving

Gottman ontdekte nog iets moois en geruststellends. Het gaat niet om nooit botsen, maar om de verhouding. In goedlopende relaties staan tegenover elk negatief moment gemiddeld zo'n vijf positieve, en dat geldt zelfs tijdens een ruzie. Hij noemt dat de magische verhouding. Je hoeft dus geen eindeloos geduldige partner te zijn die nooit chagrijnig is of nooit een snauw laat vallen. Je hebt alleen genoeg kleine, warme momenten nodig om het onvermijdelijke gedoe van een druk gezin ruimschoots te overstemmen. Dat maakt het haalbaar, ook op de dagen dat het schuurt.

Gottman gebruikt daarvoor het beeld van een emotionele bankrekening. Elk klein warm moment, elke keer dat je even op zijn signaal ingaat, is een kleine storting. Bouw je samen een gevulde rekening op, dan vang je een chagrijnige ochtend of een kort lontje veel makkelijker op, want er staat genoeg tegoed tegenover. Stellen die die rekening laten leeglopen, ervaren zelfs een kleine irritatie al snel als het zoveelste rode cijfer. Juist in de drukke gezinsjaren, waarin de wrijving vanzelf toeneemt, maakt dat spaarpotje het verschil.

Betrek de kinderen soms, en soms juist niet

Sommige momenten kun je prima delen met de kinderen erbij. Samen dansen in de keuken terwijl het eten pruttelt, een spelletje doen, samen slap lachen om iets geks. De kinderen zien dan hoe fijn jullie het samen hebben, en dat geeft hun een gevoel van veiligheid dat dieper zit dan ze kunnen benoemen.

Maar er zijn ook momenten die alleen van jullie twee zijn. Een vast plekje op de bank als de kinderen eenmaal slapen, zonder televisie en zonder telefoon, gewoon even bijpraten of samen stil zijn. Bewaak dat moment een beetje, want het is kostbaar. Beide vormen tellen. De ene laat de kinderen jullie liefde zien, de andere voedt die liefde in het geniep bij.

Blijf nieuwsgierig naar wie hij nu is

Na jaren samen denk je soms dat je elkaar wel kent. Maar mensen veranderen, ook je partner, en ook jij. Blijf daarom vragen stellen. Wat houdt hem de laatste tijd bezig? Waar droomt hij stiekem van? Waar ligt hij van wakker? Die nieuwsgierigheid is eigenlijk zelf een bid for connection van jouw kant. Ze laat zien dat je nog steeds geinteresseerd bent in wie hij is, en niet alleen in wat hij doet voor het gezin. En het mooie is dat oprechte belangstelling vaak vanzelf belangstelling terugroept.

In de kieren van de dag

Tijd voor jullie twee vind je niet in een lege agenda, want die komt nooit vanzelf. Je vindt haar in de kleine kieren van de dag, zoals een kop koffie voor zonsopgang, een berichtje tussen de middag of tien minuten op de bank na bedtijd. Pak die momenten, koester ze, maak er gewoontes van waar je niet meer over hoeft na te denken. Want een gezin bloeit het mooist rond twee mensen die elkaar in alle drukte niet zijn kwijtgeraakt.

Bronnen

• John Gottman en Nan Silver, The Seven Principles for Making Marriage Work (1999)
• John Gottman, The Relationship Cure (2001), over bids for connection
• The Gottman Institute, onderzoek naar de magische verhouding tussen partners