Als jullie het oneens zijn over opvoeden

Je komt uit twee verschillende gezinnen, met twee verschillende opvoedingen en twee sets herinneringen aan wat wel en niet werkte. Geen wonder dat je het niet over alles eens bent. De een vindt dat een kind best even mag doorhuilen, de ander springt meteen op. De een is streng op eten, de ander maakt er geen punt van. Zulke verschillen kunnen uitgroeien tot een bron van strijd, of tot iets veel mooiers, namelijk een rijkere opvoeding waarin het beste van jullie allebei samenkomt. Het verschil zit hem niet in de verschillen zelf, maar in hoe je ermee omgaat.

Verschil is normaal, en zelfs onvermijdelijk

Laten we beginnen met een geruststelling, want het is volkomen normaal dat je het niet altijd eens bent. Relatieonderzoeker John Gottman ontdekte in zijn onderzoek zelfs iets opvallends. Een groot deel van de terugkerende conflicten tussen partners, in zijn cijfers zo'n 69 procent, is helemaal niet op te lossen. Die botsingen komen voort uit blijvende verschillen in karakter, waarden en achtergrond, en ze verdwijnen niet als je maar lang genoeg discussieert. Het doel is volgens Gottman dan ook niet om te winnen of het verschil weg te poetsen, maar om er op een respectvolle manier over te blijven praten, jaar na jaar.

Dat neemt een hoop druk weg. Je hoeft niet elk verschil van inzicht op te lossen voordat je verder kunt, en een terugkerende discussie over bedtijd of snoep betekent niet dat er iets mis is met jullie. Het betekent alleen dat jullie twee verschillende mensen zijn die samen een kind grootbrengen. Gottman zag zelfs dat gelukkige stellen dezelfde onderwerpen soms jaren later nog bespreken, alleen met meer humor en minder scherpte. Het gaat dus niet om het laatste woord, maar om de toon waarop je het gesprek blijft voeren.

Jullie verschillen komen namelijk ergens vandaan. Uit hoe je zelf bent opgevoed, uit wat je hebt gemist, uit wat je juist als waardevol hebt ervaren. Achter elke opvoedmening zit een verhaal. Gebruik je die verschillen goed, dan geven ze je kind iets kostbaars, namelijk twee perspectieven, streng en zacht, structuur en ruimte. Kinderen hebben allebei nodig.

Zoek het verhaal achter de mening

De volgende keer dat jullie botsen over de aanpak, stel dan niet de vraag wie er gelijk heeft, maar waarom je partner dit zo belangrijk vindt. Gottman ontdekte dat er onder een hardnekkig meningsverschil bijna altijd iets diepers ligt, een verlangen of een zorg die er echt toe doet. Hij noemt dat de dromen achter het conflict. Wie streng is op eten, maakt zich misschien zorgen over gezondheid omdat hij dat van huis uit meekreeg. Wie een kind laat doorspelen, herinnert zich misschien hoe kostbaar die vrijheid als kind voelde.

• Vraag door naar het gevoel of de zorg onder zijn mening
• Deel ook je eigen verhaal, en waarom het jou zo raakt
• Erken zijn zorg als echt, ook als je zelf iets anders zou kiezen

Zodra je elkaars verhaal begrijpt, verandert de aard van het gesprek. Het is geen wedstrijd meer om gelijk, maar een uitwisseling tussen twee mensen die allebei het beste willen.

Achter bijna elk meningsverschil over opvoeden staan twee ouders die precies hetzelfde willen, namelijk een gelukkig en veilig kind. Jullie staan aan dezelfde kant, ook als het even niet zo voelt.

Niet strijden waar de kinderen bij zijn

Dit is een gouden regel. Hoe groot het meningsverschil ook is, vecht het niet uit aan tafel of in de kinderkamer. Daar is een reden voor die verder gaat dan alleen fatsoen. Daniel Siegel en Tina Payne Bryson beschrijven dat een kind pas kan luisteren en leren als zijn zenuwstelsel rustig is. Ouders die waar het kind bij is openlijk botsen over hoe het opgevoed moet worden, zetten juist dat zenuwstelsel op scherp. Het kind voelt de grond onder zijn voeten bewegen, want de twee mensen op wie het bouwt, staan ineens tegenover elkaar.

Merk je dat jullie op het moment zelf botsen, kies dan even voor een lijn naar buiten toe. Je hoeft het op dat moment niet met hem eens te zijn om hem tegenover de kinderen toch even te laten staan. Steun elkaar in het heetst van de situatie, en bespreek het verschil later, als de kinderen slapen en jullie er rustig naar kunnen kijken. Dat is geen zwakte en geen toegeven. Het is een teken van respect, voor elkaar en voor je kind.

Zoek samen de derde weg

Bij een meningsverschil denken we al snel dat er maar twee opties zijn, namelijk jouw manier of zijn manier. Maar meestal is er een derde weg, waarin het beste van allebei samenkomt. Misschien wordt het niet streng en niet los, maar duidelijk met warmte. Misschien niet altijd laten huilen en niet altijd meteen oppakken, maar samen aanvoelen wat dit kind op dit moment nodig heeft. Zo'n derde weg is bijna nooit een compromis waarin ieder de helft inlevert. Vaker is het een nieuwe aanpak die geen van jullie alleen had bedacht, en die juist werkt omdat jullie er allebei iets van jezelf in herkennen.

Die derde weg sluit mooi aan bij wat Gottman en Siegel allebei benadrukken. Het gaat niet om gelijk krijgen, maar om verbonden blijven terwijl je zoekt. Je vindt die weg alleen samen, door te blijven praten en te blijven proberen. Het kost meer moeite dan simpelweg je zin doordrijven, maar het levert onvergelijkbaar veel meer op, voor jullie en voor je kind.

Kies je momenten

Niet elk verschil is een gevecht waard. Omdat veel verschillen volgens Gottman blijvend zijn, is het onmogelijk en onnodig om ze allemaal te beslechten. Leer daarom onderscheid maken tussen wat er echt toe doet en wat vooral een kwestie van smaak is. Laat je partner de kinderen gerust op zijn manier naar bed brengen, ook al doe jij het net even anders. Geef ruimte op de kleine dingen, zodat er energie overblijft voor de paar dingen die je wel samen wilt uitzoeken. Dat je iets loslaat, betekent niet dat je het opgeeft, maar dat je kiest waar je aandacht naartoe gaat.

Verschillen en al aan dezelfde kant

Een gezin waarin ouders het niet altijd eens zijn maar wel altijd respectvol met elkaar omgaan, is een gezond gezin. Je kind leert daar iets kostbaars van, namelijk dat je van elkaar kunt houden en tegelijk van mening kunt verschillen, dat een meningsverschil geen bedreiging is maar gewoon een gesprek. En terwijl jullie samen naar die derde weg blijven zoeken, geef je je kind precies wat het het hardste nodig heeft, namelijk twee ouders die het samen willen doen, verschillen en al.

Bronnen

• John Gottman en Nan Silver, The Seven Principles for Making Marriage Work (1999)
• Daniel J. Siegel en Tina Payne Bryson, No-Drama Discipline (2014)
• John Gottman, Raising an Emotionally Intelligent Child (1997)