Spanning terugbrengen in een vertrouwde relatie

Er is iets heerlijks aan een vertrouwde relatie. Je kent elkaars gewoontes, je weet precies hoe hij zijn koffie drinkt, en je voelt je veilig als bij niemand anders. Maar diezelfde vertrouwdheid heeft een schaduwkant. Soms is er zoveel voorspelbaarheid dat de spanning er langzaam uit lekt. De opwinding van het onbekende maakt plaats voor de rust van het bekende, en hoe fijn die rust ook is, je mist die vonk van vroeger.

Het goede nieuws is dat spanning en vertrouwdheid elkaar niet uitsluiten. Je hoeft niet te kiezen tussen veiligheid en verlangen. Sterker nog, de veiligheid die jullie samen hebben opgebouwd, is juist de ideale bodem om weer wat te durven.

Waarom verlangen een beetje afstand nodig heeft

Psychotherapeut Esther Perel maakte in Mating in Captivity een inzicht beroemd dat op het eerste gezicht tegenstrijdig lijkt. Liefde, schrijft ze, gedijt bij nabijheid, veiligheid en vertrouwdheid. Maar verlangen leeft juist van het tegenovergestelde, van afstand, nieuwsgierigheid, mysterie en een zekere onvoorspelbaarheid. Hoe meer twee mensen met elkaar versmelten, hoe minder ruimte er overblijft voor de spanning van het onbekende.

Ze vergeten dat vuur lucht nodig heeft, schrijft Perel over stellen bij wie de vonk is verdwenen.

Dat verklaart waarom de opwinding van het begin vervaagt, en het is een opluchting om te weten dat dit niet betekent dat er iets mis is. De onbekendheid, de brandstof van spanning, neemt vanzelf af naarmate je iemand beter kent. Wil je de vonk terug, dan gaat het er niet om dat je die onbekendheid terugbrengt, maar dat je bewust weer een beetje ruimte en nieuwsgierigheid inbouwt.

• Voorspelbaarheid maakt veilig, maar dooft langzaam de vonk
• Je denkt de ander volledig te kennen, en stopt daardoor met ontdekken
• Sleur in de dagindeling sluipt ongemerkt door tot in de slaapkamer

Nieuwe ervaringen zetten iets in je aan

Er is ook onderzoek dat laat zien hoe je die spanning praktisch kunt voeden. Psycholoog Arthur Aron deed jarenlang onderzoek naar wat hij zelfvergroting noemt, het idee dat we ervan opbloeien om samen nieuwe dingen te doen en onze wereld te verbreden. Stellen die samen iets ongewoons of opwindends ondernamen, iets buiten de gewone routine, rapporteerden achteraf meer tevredenheid en een sterker gevoel van levendigheid in hun relatie dan stellen die iets vertrouwds deden.

Iets nieuws samen doen zet je brein even op scherp, en die opwinding kleurt onbewust af op hoe je je partner op dat moment ziet. Het hoeft niets spannends in de slaapkamer te zijn. Een onbekende plek, een activiteit die jullie allebei nog nooit deden, een avond die niet volgens het vaste script verloopt, het maakt allemaal iets wakker dat op sleur nauwelijks kans krijgt.

Blijf nieuwsgierig naar wie hij nu is

Het grootste misverstand in een lange relatie is dat je elkaar helemaal kent. In werkelijkheid blijven mensen veranderen, ook de man naast je op de bank. Perel moedigt stellen aan hun partner te blijven zien als iemand met een eigen binnenwereld, niet als een open boek dat je allang hebt uitgelezen.

Stel eens een vraag die je nog nooit stelde. Vraag naar een droom die hij tegenwoordig heeft, een fantasie, iets waar hij naar verlangt en dat je misschien niet vermoedde. Onder de vertrouwde buitenkant zit nog altijd iemand die je kunt blijven ontdekken, en alleen die nieuwsgierigheid al brengt een zekere spanning terug, omdat je hem heel even weer bekijkt met frisse ogen.

Doorbreek de vaste patronen

Spanning houdt van verrassing, en verrassing verdwijnt zodra alles volgens een vast stramien gaat, ook in de slaapkamer. Als jullie altijd op hetzelfde moment, op dezelfde manier en in dezelfde volgorde intiem zijn, is er weinig ruimte voor het onverwachte.

• Kies eens een ander moment van de dag dan gewoonlijk
• Ga samen weg, een nachtje ergens anders doet wonderen voor de sfeer
• Trek iets aan waarvan je weet dat hij het mooi vindt, puur voor het plezier
• Stuur overdag een berichtje dat net iets gewaagder is dan normaal
• Neem het initiatief op een moment dat hij het niet ziet aankomen

Het gaat niet om ingewikkelde toeren of om iets te doen wat niet bij je past. Het gaat om het doorbreken van de vanzelfsprekendheid, en alleen jij bepaalt waar jouw grens ligt. Een enkel onverwacht moment kan de sfeer soms dagenlang veranderen.

Wees er echt met je aandacht bij

Nieuwe prikkels helpen, maar spanning vraagt ook dat je er met je hoofd bij bent en niet half bij de boodschappen. Psychologe en onderzoekster Lori Brotto, verbonden aan de University of British Columbia, liet in haar werk zien dat aandachtig aanwezig zijn, in plaats van met je gedachten elders, verlangen en opwinding kan versterken. Een spannend moment wordt pas echt spannend als je het ook werkelijk beleeft, met je aandacht bij je lijf en bij hem in plaats van bij je to-dolijst. Dat is te oefenen, en het mooie is dat het niets kost en altijd binnen bereik ligt.

Durf een beetje kwetsbaar te zijn

Spanning heeft ook alles te maken met durven. Durven iets uit te spreken, initiatief te nemen, jezelf te laten zien op een manier die spannend voelt. Dat vraagt lef, zeker als je al jaren samen bent en denkt dat de ander wel weet wat hij aan je heeft. Juist dat kleine risico brengt leven. Vertel hem eens wat je zou willen, of laat merken dat je hem nog altijd begeert. Kwetsbaarheid en spanning liggen dichter bij elkaar dan je zou denken, want allebei vragen ze dat je heel even uit je comfortzone stapt, in je eigen tempo en niet verder dan goed voelt.

Veilig en spannend tegelijk

Het mooiste is dit. Een vertrouwde relatie is de ideale plek om spannend te zijn, want omdat de basis veilig is, kun je er juist méér durven dan in een pril contact. Je hoeft niets te bewijzen, je kunt spelen, uitproberen en samen lachen als iets niet meteen lukt. Zie de vertrouwdheid dus niet als de vijand van spanning, maar als het fundament eronder. Begin deze week met een kleine doorbreking van het patroon, een vraag die je nooit stelde, een initiatief op een onverwacht moment, een berichtje dat net iets meer belooft. Je zult merken dat de vonk er nog altijd is. Hij lag alleen te wachten tot iemand hem, met wat lucht en wat aandacht, weer aanraakte.

Bronnen

• Esther Perel, Mating in Captivity: Unlocking Erotic Intelligence (2006)
• Lori Brotto, Better Sex Through Mindfulness: How Women Can Cultivate Desire (2018)
• Arthur Aron e.a., onderzoek naar zelfvergroting en nieuwe gezamenlijke ervaringen, Journal of Personality and Social Psychology (2000)