Hoe ik mijn huwelijk kapot maakte

De grootste fout die ik in mijn huwelijk maakte, was dat ik dacht dat hij altijd zou blijven proberen. Jarenlang was hij degene die initiatief nam. Hij zocht mijn nabijheid, probeerde intimiteit te initiëren en liet merken dat hij mij nog steeds wilde. Ik was degene die bepaalde of de deur open ging en hij was degene die afgewezen werd als dat niet zo was.

Maar toen stopte hij ineens.

Aanvankelijk zag ik het niet eens als een probleem. Pas toen hij zich steeds verder terugtrok, begon ik te beseffen dat er iets fundamenteels was veranderd. Wat die verandering precies had veroorzaakt wist ik niet, maar één ding was duidelijk: de man die jarenlang bleef proberen, probeerde het niet meer. Tegen de tijd dat ik besefte wat dat betekende, was het eigenlijk al te laat.

Wat ik achteraf verkeerd heb gedaan

Achteraf vraag ik me af wat ik eigenlijk deed om hem het gevoel te geven dat hij gewenst was. Gaf ik hem op zijn verjaardag een goede beurt omdat ik wist dat hij dat geweldig zou vinden? Nee, ik gaf hem een nieuwe pen. Trok ik weleens spontaan lingerie aan? Nee, ik werd boos omdat hij mij te weinig aandacht gaf. Heb ik ooit een ander standje geprobeerd? Nee ik was bang dat de lakens vies werden. Maar misschien nog belangrijker: gaf ik hem uit mezelf een knuffel, een kus of een teken dat ik naar hem verlangde? Nee, ik vond het belangrijker dat hij opmerkte dat ik de ramen had gewassen.

Jarenlang was ik vooral bezig met wat ik tekortkwam in onze relatie. Pas achteraf realiseerde ik me dat hij waarschijnlijk precies hetzelfde deed. Alleen verlangde hij niet naar complimenten over het huishouden of waardering voor wat hij had gedaan. Hij verlangde naar het gevoel dat zijn vrouw hem nog steeds wilde. En als ik eerlijk ben, gaf ik hem daar jarenlang nauwelijks bewijs van.

Hoe hij zich terugtrok

In het begin zocht hij mijn aandacht, probeerde gesprekken te voeren en bleef initiatief nemen. Toen ging het in stappen:

• Daarna stopte hij met praten over wat hem dwarszat.
• Daarna stopte hij met die tik op mijn billen of die plagerige kietel in bed.
• En daarna stopte het helemaal.

Langzaam begon hij zijn energie ergens anders in te steken. Hij werkte langer door. Besteedde meer tijd aan hobby's. Leek steeds minder behoefte te hebben aan mijn aandacht. Ik zag dat als onafhankelijkheid. Achteraf denk ik dat het een vorm van zelfbescherming was.

Het meest confronterende is dat ik zijn terugtrekking aanvankelijk prettig vond. Er waren minder discussies, minder spanning en minder momenten waarop ik me schuldig hoefde te voelen. Wat ik niet begreep, was dat de rust die ik ervoer eigenlijk afstand was. Terwijl ik dacht dat het beter ging, nam hij langzaam afscheid van een relatie waar hij zich steeds minder gewenst voelde. En toen nam hij echt afscheid.

Soms is een relatie al voorbij voordat iemand het uitspreekt

Wat ik jarenlang niet begreep, was dit.

Een huwelijk eindigt niet wanneer iemand stopt met liefhebben. Het eindigt vaak veel eerder, wanneer iemand stopt met hopen.

Mijn man probeerde jarenlang verbinding te maken en ik ging ervan uit dat hij dat altijd zou blijven doen. Pas toen hij ermee ophield, zag ik hoe afhankelijk onze relatie was geworden van zijn initiatief. Misschien was hij niet perfect. Misschien had hij dingen anders kunnen doen. Maar als ik eerlijk naar mezelf kijk, moet ik erkennen dat ik jarenlang verwachtte dat hij mij zou blijven kiezen, zonder dat ik hem dezelfde zekerheid gaf.

Tegen de tijd dat ik besefte wat ik had verloren, had hij zich al neergelegd bij iets waar ik nog niet eens van wist dat het aan het gebeuren was. Dat is misschien wel de pijnlijkste les van allemaal: soms is een relatie al voorbij voordat één van beide partners dat hardop uitspreekt.

Hoe Esther Perel naar deze situatie kijkt

Relatietherapeut Esther Perel ziet in dit verhaal geen probleem van seks, maar een probleem van verlangen en wederkerigheid. Volgens haar willen mensen niet alleen geliefd zijn, ze willen ook voelen dat ze begeerd worden. In deze relatie was de man jarenlang degene die dat verlangen zichtbaar maakte. Hij zocht de verbinding, nam initiatief en liet merken dat hij zijn vrouw nog steeds wilde. Zij reageerde soms positief, maar nam zelf zelden het initiatief.

Volgens Perel ontstaat er dan een gevaarlijke dynamiek. Niet omdat beide partners precies evenveel moeten doen, maar omdat niemand jarenlang de enige wil zijn die zijn verlangen zichtbaar maakt. Op termijn kan het gevoel ontstaan dat je niet wordt gekozen, maar slechts wordt geaccepteerd.

Vanuit dat perspectief is zijn terugtrekking niet verrassend. Wat voor zijn vrouw voelde als een plotselinge verandering, was waarschijnlijk het eindpunt van een proces dat al jaren gaande was. De echte breuk ontstond niet op het moment dat hij stopte met proberen. De breuk ontstond op het moment dat hij het geloof verloor dat zijn vrouw hem ooit uit zichzelf zou zoeken. Dat is volgens Perel vaak de tragiek van dit soort relaties: tegen de tijd dat de ene partner wakker schrikt, heeft de andere al jarenlang afscheid genomen.

Bronnen

• Esther Perel, Mating in Captivity (2006)
• Esther Perel, The State of Affairs (2017)