Praten over seks zonder dat het ongemakkelijk wordt

Je kunt met je partner praten over de hypotheek, over de opvoeding, over wat er vanavond op tafel komt. Maar zodra het over seks gaat, blijft het stil. De woorden blijven ergens in je keel steken, en voor je het weet is het moment alweer voorbij. Als je dat herkent, ben je in goed gezelschap, want praten over seks is voor heel veel stellen het lastigste gesprek dat er bestaat.

En dat is jammer, want juist dat gesprek levert zoveel op. Seksuoloog en psychotherapeut Ian Kerner, auteur van She Comes First, benadrukt dat prettige seks bijna nooit vanzelf aanvoelt, maar bijna altijd voortkomt uit afstemming en communicatie. De hardnekkige mythe dat een goede minnaar het gewoon moet weten, houdt volgens hem juist veel stellen klein, omdat ze blijven wachten op iets wat een ander onmogelijk kan raden.

Waarom juist dit gesprek zo kwetsbaar voelt

Seks raakt aan het meest kwetsbare wat we hebben. Als je erover praat, laat je iets van jezelf zien, namelijk je verlangens, je twijfels en je onzekerheden, en je loopt het risico de ander te kwetsen of zelf een afwijzing te horen. Daar komt bij dat vrijwel niemand van ons dit ooit heeft geleerd. We groeiden op met stilte, met giechelen of met grapjes, zelden met warme, gewone gesprekken over wat seks fijn maakt.

Onderzoekster Brené Brown, die jaren onderzoek deed naar kwetsbaarheid en schaamte, laat zien dat we ons het diepst schamen op precies de terreinen waar we ons het meest bloot geven. Seks is bij uitstek zo'n terrein. Dat verklaart waarom een gesprek dat rationeel zo simpel lijkt, toch je hart in je keel laat kloppen. Het helpt om te weten dat dat ongemak normaal is en niets zegt over jou. Het hoort bij het onderwerp, niet bij een tekort aan jouw kant.

• We zijn bang dat de ander het opvat als kritiek op zijn kunnen
• We weten niet welke woorden we moeten gebruiken zonder dat het klinisch of grof wordt
• We kiezen het verkeerde moment, vlak voor, tijdens of vlak na de seks
• We denken nog altijd dat een goede minnaar het vanzelf moet aanvoelen

Praten werkt op twee manieren tegelijk

Dat een gesprek helpt, is niet zomaar een aanname. Seksonderzoekers Sheila MacNeil en Sandra Byers beschreven twee wegen waarlangs open communicatie je seksleven verbetert. De eerste is de directe weg, want als je vertelt wat je fijn vindt, weet je partner beter wat te doen, en dat maakt de seks concreet prettiger. De tweede weg is subtieler en misschien nog belangrijker. Door je uit te spreken voel je je meer gezien en verbonden, en die grotere emotionele nabijheid maakt op haar beurt de seks weer beter.

Met andere woorden, praten helpt niet alleen omdat je partner iets nieuws leert, maar ook omdat het delen zelf jullie dichter bij elkaar brengt. Dat is een geruststellende gedachte, want het betekent dat een gesprek nooit voor niets is, ook als niet meteen alles verandert.

Het beste gesprek over seks vindt plaats met kleren aan, op een moment dat niemand iets hoeft te bewijzen.

Hoe je begint, bepaalt vaak hoe het eindigt

Relatieonderzoeker John Gottman ontdekte iets opvallends over gesprekken tussen partners. De manier waarop een gesprek in de eerste minuten begint, voorspelt vaak hoe het afloopt. Een harde start, vol verwijt of kritiek, loopt bijna altijd slecht af. Een zachte start, waarin je vanuit jezelf spreekt en mild begint, geeft het gesprek een heel andere kans. Gottman noemt dat een soft start-up.

Dat geldt net zo sterk voor een gesprek over seks. De eerste zin zet de toon voor alles wat daarna komt. Begin je met jij doet nooit, dan gaat de deur meteen op slot. Begin je met ik zou het fijn vinden, dan blijft er ruimte om samen te kijken.

Kies een moment met kleren aan

Het gesprek over seks voer je niet in bed. Op dat moment is alles te beladen, en een opmerking voelt al snel als een oordeel over de prestatie van dat moment, ook als je het zo niet bedoelt. Kies liever een neutrale, ontspannen situatie, tijdens een wandeling, in de auto of samen op de bank met een kop thee. Zit je naast elkaar in plaats van tegenover elkaar, dan praat het vaak makkelijker, omdat je elkaar niet voortdurend hoeft aan te kijken en er minder lading op elke blik komt te liggen.

Begin bij wat al goed gaat

Sluit aan bij die zachte start en begin niet bij wat je mist, maar bij wat je fijn vindt. Zo maak je het gesprek veilig en laat je de ander merken dat dit geen aanklacht is maar een uitnodiging.

• Weet je nog die keer, dat vond ik echt heerlijk
• Ik hou ervan als je me zo aanraakt, dat mag wat mij betreft vaker
• Ik zou het spannend vinden om samen iets nieuws te proberen, mag ik je iets vertellen

Door bij het positieve te beginnen, open je een deur in plaats van hem dicht te slaan. Vanuit die veilige opening ontstaat vanzelf ruimte om ook te delen wat je anders zou willen, en dat landt heel anders dan wanneer je er meteen mee was begonnen.

Praat vanuit jezelf, niet over zijn tekortkomingen

De kunst is om te spreken over jouw beleving en jouw verlangen, niet over wat hij verkeerd doet. Ik verlang naar meer tijd om op gang te komen landt totaal anders dan jij gaat altijd te snel, terwijl je ongeveer hetzelfde zegt. Het eerste nodigt uit, het tweede beschuldigt. Gebruik zachte, nieuwsgierige taal, stel vragen en wees oprecht benieuwd naar wat hij fijn vindt, want een goed gesprek gaat altijd twee kanten op.

En reageer mild als hij op zijn beurt iets deelt, ook als het je verrast of even schuurt. Beantwoord je zijn openheid met begrip in plaats van schrik, dan wordt het voor hem de volgende keer een stuk makkelijker om zich opnieuw uit te spreken. Zo bouw je samen aan een klimaat waarin dit soort gesprekken langzaam hun lading verliezen.

Het went, met elke keer een beetje

Het eerste gesprek is altijd het spannendste. Misschien lach je van de zenuwen, misschien hapert het en zoek je naar woorden. Dat hoort erbij en is helemaal niet erg. Wat telt, is dat je het onderwerp uit de taboesfeer haalt, want hoe vaker jullie erover praten, hoe gewoner het wordt. Op een dag merk je dat je tussen neus en lippen door iets kunt zeggen over wat je fijn vindt, zonder dat je hart op hol slaat. Begin klein, met een compliment na een fijn moment of een voorzichtige vraag tijdens een wandeling. Elk gesprek dat je aandurft, maakt de band een stukje sterker en de slaapkamer een stukje warmer, in jouw eigen tempo en zonder dat er iets moet.

Bronnen

• Ian Kerner, She Comes First: The Thinking Man's Guide to Pleasuring a Woman (2004)
• John Gottman, The Seven Principles for Making Marriage Work (1999)
• Sheila MacNeil en Sandra Byers, onderzoek naar seksuele zelfonthulling en seksuele tevredenheid, Journal of Sex Research (2009)
• Brené Brown, Daring Greatly (2012)