Na de kinderen: intimiteit opnieuw ontdekken

Er is een moment, ergens tussen de luiers en de eerste schooldag, waarop je je ineens realiseert dat je vooral papa en mama bent geworden en veel minder geliefden. De nachten waren kort, je lichaam voelde een tijd lang niet als van jou, en intimiteit zakte weg naar de onderste regel van een eindeloze to-dolijst. Als je dat herkent, weet dan dat dit een van de meest normale dingen is die er bestaan, en dat het omkeerbaar is.

Wat er in deze fase met je verlangen gebeurt, is geen defect en geen teken van afkoelende liefde. Het is een begrijpelijke reactie van een lijf en een leven die even helemaal in het teken van zorg staan. Als je snapt wat er speelt, valt er al een hoop druk weg, en juist die druk is vaak het grootste obstakel.

Waarom je lijf zo hard op de rem staat

Seksuologe Emily Nagoski beschrijft in Come As You Are dat verlangen sterk afhangt van de context waarin je verkeert. Ze gebruikt het beeld van een gaspedaal en een rem. Het gas reageert op alles wat prettig en opwindend is, de rem op alles wat stress, vermoeidheid en onveiligheid signaleert. En weinig zet die rem zo stevig vast als de eerste jaren met kinderen.

Je slaapt gebroken, je bent de klok rond beschikbaar voor een klein mens dat volledig van je afhankelijk is, en je hoofd staat continu vol met zorg en logistiek. Dat je verlangen daaronder wegzakt, betekent niet dat er iets mis is, maar dat je systeem overuren draait en de rem uit zelfbescherming ingedrukt houdt.

• Vermoeidheid die veel dieper zit dan een enkele slechte nacht
• Een lichaam dat is veranderd en waar je soms nog vrede mee moet sluiten
• Hormonale schommelingen na de bevalling en tijdens borstvoeding, die de zin tijdelijk kunnen dempen
• Weinig tijd en ruimte die alleen van jullie tweeën is

Aangeraakt tot je vol zit

Er is een gevoel dat veel moeders herkennen zodra het benoemd wordt, namelijk dat je aan het eind van de dag simpelweg genoeg bent aangeraakt. Een baby op je arm, een peuter aan je been, een kind dat aan je haar trekt en tegen je aan kruipt, uren achtereen. Je huid heeft dan de hele dag contact gehad, en juist daardoor verlang je 's avonds niet naar meer handen op je lijf, maar naar rust en naar even niemand die iets van je nodig heeft.

Dat is geen afwijzing van je partner, ook al kan het zo voelen voor hem. Het is een verzadigd zenuwstelsel dat om ruimte vraagt. Als je dit allebei begrijpt, kun je de aanraking die er 's avonds wel is anders inrichten, zonder dat het meteen ergens naartoe moet, zodat jouw huid weer iets kan ontvangen in plaats van alleen maar te geven.

Liefde en verlangen vragen niet hetzelfde

Psychotherapeut Esther Perel schrijft in Mating in Captivity dat liefde en verlangen niet altijd dezelfde kant op trekken. Liefde gedijt bij nabijheid, veiligheid en zorg, precies wat een gezin met jonge kinderen in overvloed vraagt. Verlangen daarentegen heeft ook een beetje afstand, ruimte en nieuwsgierigheid nodig.

Ze vergeten dat vuur lucht nodig heeft, schrijft Perel over stellen bij wie het verlangen is gedoofd.

In de intense zorgfase voor kleine kinderen is er van die lucht bijna niets over. Dat verklaart waarom je je enorm verbonden kunt voelen met je partner als mede-ouder, en tegelijk het erotische even helemaal kwijt bent. Het een sluit het ander niet uit, ze vragen alleen allebei om aandacht, en in deze periode gaat vrijwel alle aandacht naar de liefde en de zorg. Weten dat de spanning niet weg is maar alleen weinig lucht krijgt, maakt het makkelijker om erop te vertrouwen dat ze terugkomt.

Geef jezelf toestemming voor traagheid

Misschien wel de belangrijkste stap is de druk eraf halen. Je hoeft niet in een keer terug te keren naar hoe het was voor de kinderen, want dat lukt bijna nooit en het hoeft ook helemaal niet. Begin bij nabijheid zonder verwachting, een omhelzing, samen op de bank, even echt naar elkaar luisteren aan het eind van de dag.

Dit sluit aan bij wat onderzoekers responsief verlangen noemen, een patroon dat arts en hoogleraar Rosemary Basson uitgebreid beschreef. De zin hoeft er niet eerst te zijn voordat er iets moois kan gebeuren. Vaak komt die pas op gang als de nabijheid er al is, en juist in deze drukke fase is dat een geruststellend gegeven. Je mag ontspannen beginnen, zonder dat je op commando iets hoeft te voelen, en stoppen mag altijd.

Keer je in kleine momenten naar elkaar toe

Relatieonderzoeker John Gottman ontdekte dat sterke relaties niet draaien om grootse romantische gebaren, maar om talloze kleine momenten waarop partners zich naar elkaar toe keren in plaats van van elkaar af. Juist in een druk gezinsleven zijn dat de momenten die het verschil maken.

• Spreek een vast moment in de week af dat alleen van jullie tweeën is, al is het een uur na bedtijd
• Regel af en toe een oppas of vraag opa en oma, zodat jullie samen even weg kunnen
• Leg de telefoons weg en praat eens over iets anders dan de kinderen
• Ga wat vroeger naar bed, niet per se voor de seks, maar voor de nabijheid

Als de verbondenheid tussen jullie weer voelbaar is, komt de intimiteit een stuk makkelijker terug, vaak vanzelf en zonder dat je het hebt geforceerd.

Praat eerlijk, ook over je veranderde lijf

Na de kinderen ontstaan makkelijk misverstanden. De een denkt dat de ander geen zin meer heeft, terwijl de ander gewoon doodmoe is. Deel wat er in je omgaat, want vermoeidheid die niet wordt uitgesproken, wordt door de ander al snel gelezen als afwijzing. Vertel dat je hem mist als geliefde, ook al ben je vaak te uitgeput om er iets mee te doen. Vertel hoe je je voelt over je veranderde lichaam en over de onzekerheid die daarbij kan horen. En luister ook naar hem, want ook vaders voelen zich in die eerste jaren soms buitengesloten, alsof er tussen moeder en kind geen plek meer voor hen is.

Heb vertrouwen dat het terugkomt

Deze periode voelt soms eindeloos, maar ze is een fase en dus tijdelijk. De kinderen worden zelfstandiger, de nachten langer, en er komt vanzelf weer ruimte, in je agenda en in je hoofd. Wees in de tussentijd mild voor jezelf en voor elkaar, want je bent niet minder aantrekkelijk of minder verliefd omdat het even stilligt. Begin klein, met een moment samen deze week, een eerlijk gesprek, een omhelzing die net iets langer duurt. Stap voor stap ontdekken jullie elkaar opnieuw, en die nieuwe versie, met wat meer lucht en wat bewuste aandacht, blijkt vaak verrassend mooi.

Bronnen

• Esther Perel, Mating in Captivity: Unlocking Erotic Intelligence (2006)
• Emily Nagoski, Come As You Are (2015)
• Rosemary Basson, The Female Sexual Response: A Different Model, Journal of Sex & Marital Therapy (2000)
• John Gottman, The Seven Principles for Making Marriage Work (1999)