Je eigen verlangen leren kennen

Veel vrouwen leren van jongs af aan om vooral te letten op wat een ander nodig heeft. Wat je partner fijn vindt, wat de kinderen vragen, wat er op je werk van je wordt verwacht. Je wordt er bedreven in, zo bedreven dat je eigen stem er soms bijna onhoorbaar onder verdwijnt. En dan is daar die ene vraag die je jezelf misschien in geen jaren hebt gesteld. Wat verlang jij zelf eigenlijk? Het is geen luxevraag en al helemaal geen egoïsme. Het is een manier om weer thuis te komen bij jezelf, rustig en in je eigen tempo, zonder dat iemand over je schouder meekijkt.

Verlangen is breder dan de slaapkamer

Zeg het woord verlangen hardop en de meeste mensen denken meteen aan seks. Toch is verlangen veel ruimer en zachter dan dat. Het is de beweging in je die je aantrekt naar wat goed voelt, of dat nu een warme aanraking is, een middag zonder verplichtingen, een goed gesprek of de spanning van iets nieuws. Verlangen woont in je hele lijf en kleurt je stemming, van de trek in een kop koffie in de ochtendzon tot het gevoel dat je 's avonds dicht tegen iemand aan wilt kruipen.

Door het zo breed te bekijken haal je er in één klap een hoop druk af. Je hoeft niet meteen te weten wat je in bed wilt om je verlangen serieus te nemen. Je mag beginnen bij vragen die niets van je eisen:

• Waar word ik rustig van?
• Wanneer voel ik me het meest mezelf?
• Welke aanraking of welk moment geeft me een warm, prettig gevoel?

Wie zo begint, ontdekt vaak dat verlangen niet iets is wat je moet opwekken, maar iets wat er allang is en alleen wat aandacht vraagt om zich te laten zien.

Waarom de vonk vaak pas onderweg ontspringt

Een hardnekkig misverstand is dat verlangen altijd vooraf voelbaar moet zijn, als een vonk die uit het niets in je opspringt en je vervolgens naar de ander toe drijft. Voor sommige mensen werkt het zo, maar voor heel veel vrouwen niet. De Canadese arts en onderzoeker Rosemary Basson beschreef rond de eeuwwisseling een ander patroon, dat ze responsief verlangen noemde. In haar model begint het samenzijn niet met zin, maar met openheid en een reden om dichtbij te komen. Pas als er nabijheid, ontspanning en prikkeling zijn, ontwaakt langzaam de lust. De zin komt dan niet vóór de aanraking, maar erdoor.

Dat inzicht verandert hoe je naar jezelf kijkt. Als de zin niet spontaan komt aanwaaien, is er niets kapot aan je. Je systeem werkt alleen anders dan het clichébeeld uit films, waarin twee mensen elkaar aanvliegen zodra de deur dichtvalt. Seksuologe Emily Nagoski voegde daaraan toe dat responsief verlangen net zo gezond en normaal is als het spontane soort, en dat het bij een grote groep vrouwen zelfs de gebruikelijke vorm is. Je verlangen is niet verdwenen, het wacht misschien alleen op de juiste voorwaarden om zich te laten zien.

Je lichaam praat, wij zijn het luisteren verleerd

Je lijf stuurt de hele dag door kleine signalen, maar in de drukte zijn we vergeten er nog naar te luisteren. Een tinteling, een diepe zucht van ontspanning, een moment waarop je even helemaal aanwezig bent in wat je voelt. Dat zijn geen toevalligheden, het zijn aanwijzingen die de richting van je verlangen verraden.

Psychologe Lori Brotto onderzocht jarenlang wat aandacht doet met opwinding. Ze liet vrouwen oefenen met mindfulness, een milde en oordeelvrije manier van opmerken wat er in het lichaam gebeurt. Wat bleek? Vrouwen die leerden met zachte aandacht bij hun lijf te blijven, merkten subtiele signalen van opwinding beter op en konden er ook beter van genieten. Niet door harder hun best te doen, maar juist door minder te forceren. Het is te vergelijken met een gesprek in een volle ruimte. Zolang je overal tegelijk op let, versta je niemand, maar zodra je je aandacht richt, komt de ene stem vanzelf boven het geroezemoes uit.

Probeer daarom eens een week lang niets meer te doen dan opmerken. Elk moment waarop je je goed voelt in je vel, elk plekje aanraking dat prettig aanvoelt, mag je gewoon registreren zonder er iets van te vinden. Zo ontstaat er langzaam een soort landkaart van wat jou aantrekt, getekend door jezelf en niet door wat een ander fijn zou moeten vinden.

Verlangen groeit niet onder druk, maar in veiligheid. Geef jezelf de ruimte om nieuwsgierig te zijn zonder oordeel.

De rem is net zo belangrijk als het gas

Er is nog een reden waarom zin zich niet laat afdwingen, en die is bijna geruststellend om te weten. Emily Nagoski beschrijft ons seksuele systeem als een samenspel van een gaspedaal en een rem, een beeld dat teruggaat op onderzoek van John Bancroft en Erick Janssen van het Kinsey Institute. Het gaspedaal reageert op alles wat prikkelt en aantrekt. De rem reageert op alles wat spanning geeft, zoals stress, vermoeidheid, onopgeruimde irritatie of het gevoel dat er iets van je verwacht wordt.

Bij veel vrouwen zit het niet zozeer aan een lui gaspedaal, maar aan een gevoelige rem. Een hoofd vol takenlijstjes, een lijf dat moe is, een zorg die nog nasuddert, dat alles houdt het verlangen onbewust tegen. Dat verklaart waarom nog harder proberen zin te krijgen zelden werkt. Zolang de rem erop staat, heeft het weinig zin om op het gas te blijven trappen. Vaak is de vriendelijkste en meest doeltreffende stap dus niet om iets op te wekken, maar om weg te nemen wat in de weg staat, zoals rust nemen, iets afsluiten of jezelf even nergens toe verplichten.

Schaamte mag naar de achtergrond

Bij veel vrouwen ligt er bovendien een dun laagje schaamte overheen, alsof je iets wilt wat eigenlijk niet hoort, of alsof je verlangen kleiner zou moeten zijn dan het is. Die schaamte is bijna nooit van jezelf. Ze is je meegegeven, via opvoeding, cultuur of een losse opmerking van vroeger die harder aankwam dan iemand bedoelde. En wat aangeleerd is, mag je met geduld weer afleren.

Verlangen is net zo normaal en gezond als honger of vermoeidheid. Het hoort bij je levenskracht, en je hoeft het aan niemand te verantwoorden. Juist door het te erkennen in plaats van weg te duwen, verliest het zijn beladenheid en krijg je er zachtjes meer grip op.

Kleine manieren om verlangen uit te nodigen

Verlangen heeft, net als een plant, aandacht en tijd nodig om te kunnen groeien. In een vol leven verdwijnt het makkelijk naar de achtergrond, maar je kunt het met kleine gebaren weer uitnodigen:

• Neem bewust tijd voor jezelf, zonder telefoon en zonder doel.
• Draag iets waarin je je prettig en aantrekkelijk voelt, puur voor jezelf.
• Sta stil bij wat je zintuigen strelen, zoals een geur, muziek of de warmte van de zon.
• Zorg eerst voor rust en ontspanning, en laat de zin daarna komen wanneer hij komt.

Deze momenten zijn geen bijzaak die overblijft als al het andere af is. Ze zijn de voedingsbodem waarin je verlangen weer kan gaan ademen.

Verlangen mag meebewegen

Wat je vandaag aantrekt, hoeft morgen niet hetzelfde te zijn. Verlangen is geen vast gegeven dat je één keer vastlegt en dan voorgoed kent. Het beweegt mee met je leeftijd, je hormonen, je stemming, je levensfase en de hoeveelheid rust die je op een dag hebt. De ene dag klinkt de stem luid en helder, de andere dag fluistert ze nauwelijks hoorbaar. Beide horen erbij, en geen van beide zegt iets over of je het goed of fout doet.

Probeer je verlangen daarom niet vast te pinnen op één antwoord. Zie het eerder als een gesprek dat een leven lang doorloopt, waarin de vraag telkens opnieuw gesteld mag worden. Door mee te bewegen met wat er is, in plaats van te streven naar hoe het zou moeten zijn, ontstaat er ruimte. En juist in die ruimte durft verlangen zich vrij en veilig te laten zien.

Thuiskomen bij je eigen stem

Je eigen verlangen leren kennen is een zachte, langzame ontdekkingsreis zonder eindpunt en zonder juiste uitkomst. Er is alleen jij, die stap voor stap beter leert luisteren naar wat je hart en je lijf je influisteren. Elke keer dat je die stem serieus neemt in plaats van overstemt, kom je een stukje dichter bij jezelf. En misschien is dat wel de mooiste vorm van intimiteit die er bestaat, want ze begint niet bij een ander, maar bij de warme, eerlijke verbinding met jezelf.

Bronnen

• Rosemary Basson, The Female Sexual Response: A Different Model, Journal of Sex and Marital Therapy (2000)
• Lori Brotto, Better Sex Through Mindfulness: How Women Can Cultivate Desire (2018)
• Emily Nagoski, Come As You Are (2015)
• Kinsey Institute, Dual Control Model of Sexual Response (John Bancroft en Erick Janssen)