Als jullie een verschillend ritme hebben in bed

Bijna elk stel loopt er vroeg of laat tegenaan. De een heeft vaker zin dan de ander. En bijna elk stel maakt er ongemerkt een groter probleem van dan het hoeft te zijn. De partner met meer zin voelt zich afgewezen, de partner met minder zin voelt zich onder druk gezet, en voordat je het weet zit er spanning op iets wat eigenlijk doodgewoon is. Want een verschil in verlangen is niet de uitzondering in een relatie. Het is eerder de regel.

Niemand is kapot

Het eerste wat lucht geeft, is de gedachte loslaten dat er bij iemand iets mankeert. De Amerikaanse sekstherapeuten Vanessa en Xander Marin, die in Sex Talks openhartig schrijven over wat er werkelijk in slaapkamers gebeurt, benadrukken het keer op keer. Een mismatch in verlangen is normaal, en de vraag wie van jullie de normale is, is simpelweg de verkeerde vraag. De partner met minder zin is niet koud, preuts of stuk. De partner met meer zin is niet veeleisend of obsessief. Jullie zitten op dit moment gewoon op een ander punt, en dat punt kan bovendien met de jaren nog verschuiven.

Het helpt ook te weten dat verlangen zelf iets levends is. Het beweegt mee met stress, hormonen, leeftijd, medicijngebruik, de slaap die je kreeg en de sfeer van de afgelopen weken. Iemand die nu minder zin heeft, is geen ander mens geworden en houdt niet minder van je. Zodra je stopt met zoeken naar wie het probleem is, ontstaat er ruimte om samen naar het verschil te kijken in plaats van tegenover elkaar te komen staan.

De pijnlijke dans die er vaak omheen groeit

Het verschil zelf is zelden het echte probleem. De pijn zit in het patroon dat zich eromheen vormt. De een zoekt toenadering, de ander wijst af. De een voelt zich afgewezen en gaat harder zijn best doen of trekt zich juist gekwetst terug. De ander voelt de druk toenemen en haakt nog verder af. Zo wordt seks langzaam een bron van spanning in plaats van van plezier, en gaat het bij elke nieuwe poging al bijna mis voordat er iets is gebeurd.

Relatieonderzoekers herkennen hierin een bekend patroon waarin de een aandringt en de ander zich terugtrekt. Hoe meer de een duwt, hoe verder de ander wijkt, en hoe groter de afstand tussen jullie wordt.

Niet het verschil in zin drijft stellen uit elkaar, maar de afwijzing en de druk die er langzaam omheen groeien.

Waarom druk het verlangen juist dooft

Hier zit een pijnlijke tegenstrijdigheid. Druk is precies het middel dat het slechtst werkt om verlangen op te wekken. Wanneer seks aanvoelt als iets wat moet, als een verplichting of een test die je kunt zakken, dan trapt het lichaam op de rem. De partner met minder zin gaat aanrakingen vermijden, zelfs de lieve en onschuldige, uit angst dat elke knuffel als een vraag wordt opgevat. Zo verdwijnt niet alleen de seks maar ook de gewone tederheid, en dat maakt de afstand alleen maar groter.

Je kunt iemand dus niet naar meer zin toe duwen. Wat je wel kunt doen, is de druk eraf halen zodat het lichaam zich weer veilig genoeg voelt om open te staan. Dat klinkt tegenstrijdig voor wie juist méér wil, maar het is vaak de enige weg die vooruit leidt.

Van tegenover elkaar naar samen

De uitweg begint met een eerlijk, rustig gesprek buiten de slaapkamer, op een moment dat er niets hoeft te gebeuren en niemand de schuldige is. Een paar dingen helpen om dat gesprek zacht te houden.

• Benoem allebei je gevoel zonder verwijt, dus zeg ik mis je in plaats van jij wilt ook nooit.
• Zoek samen naar wat de partner met minder zin wél prettig vindt, en begin daar.
• Haal de druk eraf door af te spreken dat niet elke aanraking tot seks hoeft te leiden.
• Kijk naar de kwaliteit van jullie momenten in plaats van naar hoe vaak ze plaatsvinden.

Zodra jullie het verschil samen als een gezamenlijk vraagstuk gaan zien in plaats van als een strijd met een winnaar, verandert de toon vanzelf. Er komt ruimte om elkaar echt tegemoet te komen, ieder vanuit zijn eigen kant.

Verlangen komt vaak pas onderweg

Het helpt enorm om te weten dat verlangen bij veel mensen niet vooraf opkomt, maar pas tijdens het vrijen zelf. Seksuologe Emily Nagoski noemt dit reagerend verlangen, en het is vooral bij vrouwen en bij mensen in een langere relatie eerder regel dan uitzondering. De partner met minder zin hoeft dus niet te wachten tot de vonk vanzelf verschijnt voordat er iets mag beginnen. Een open houding, wat ruimte en een beetje tijd zijn vaak genoeg om de zin alsnog te laten opkomen.

Geen zin vooraf betekent lang niet altijd geen zin, want bij veel mensen ontwaakt het verlangen pas als de nabijheid er eenmaal is. Dat is nadrukkelijk geen aansporing om jezelf over een grens te duwen. Het is een geruststelling dat een lauw begin niet het einde van het verhaal hoeft te zijn, en dat je in je eigen tempo mag uitproberen of de zin komt, zonder er een verplichting van te maken.

Allebei tevreden, zonder jezelf te verliezen

Een goede oplossing eert de behoeften van jullie allebei. De partner met minder zin hoeft nooit over een eigen grens te gaan, en de partner met meer zin hoeft zich niet schuldig te voelen over gezond verlangen. Ergens tussen die twee ligt een middenweg die jullie samen ontdekken, met vallen en opstaan. Soms door vaker fysiek dicht bij elkaar te zijn zonder dat het seks wordt, soms door bewust ruimte te maken voor intimiteit op een moment dat voor allebei klopt.

Er bestaat geen ideaal getal en geen norm die je zou moeten halen. Wie roept dat een gezond stel zoveel keer per week hoort te vrijen, doet meer kwaad dan goed. Er is alleen wat voor jullie tweeën werkt, en dat mag er heel anders uitzien dan bij wie dan ook.

Geen winnaar, geen verliezer

Niet het verschil in zin bepaalt of jullie gelukkig worden, maar de manier waarop jullie ermee omgaan. De sterkste stellen tellen niet wie vaker wil. Ze benaderen de afstand met zachtheid, geduld en af en toe een beetje humor. Zodra niemand meer hoeft te winnen en niemand hoeft te verliezen, wordt seks weer iets van jullie samen. En juist in die ontspanning, als de druk eraf is, krijgt het verlangen opnieuw alle ruimte die het nodig heeft.

Bronnen

• Vanessa & Xander Marin, Sex Talks: The Five Conversations That Will Transform Your Love Life, 2023.
• Emily Nagoski, Come As You Are, 2015.
• Barry McCarthy, Rekindling Desire, onderzoek en therapie rond verlangensverschillen bij stellen.