Alleen met jezelf: zelfliefde en je lichaam opnieuw leren kennen

Er is iets kostbaars aan tijd die je helemaal alleen met jezelf doorbrengt. Niet als opvulling tot er weer iemand anders is, en niet als tweede keus, maar als een waardevol moment op zichzelf. Zelfliefde en je lichaam opnieuw leren kennen begint precies daar, in de stille ruimte waarin je even niets hoeft en er alleen jij bent. Geen blik van buitenaf, geen verwachting, geen ander om rekening mee te houden. Alleen jij en het lijf dat je een leven lang draagt.

Alleen zijn is geen tekort

We leren vaak, zonder dat iemand het met zoveel woorden zegt, dat alles wat met intimiteit te maken heeft over twee mensen gaat. Alsof je pas mag genieten als er een ander is die het samen met je doet. Maar de relatie met jezelf is de langste die je ooit zult hebben, van je eerste tot je laatste dag, en juist die relatie verdient aandacht, warmte en zorg.

Alleen zijn met je lichaam is dus geen troostprijs voor wie geen partner heeft, en evenmin een gemis voor wie er wel een heeft. Het is een manier om thuis te komen bij jezelf, zonder ogen van buitenaf en zonder iets te hoeven presteren. Sterker nog, wie zich op zijn gemak voelt in het eigen gezelschap, brengt die rust ook mee naar de momenten met een ander.

De vriendelijkheid waarmee je jezelf aanraakt, weerspiegelt de vriendelijkheid waarmee je jezelf mag zien.

Aandacht zonder oordeel

Wat je alleen met jezelf doet is meer dan tijdverdrijf, het is een manier van oefenen die tot in je zenuwstelsel doorwerkt. Psychologe Lori Brotto, hoogleraar aan de University of British Columbia, deed jarenlang onderzoek naar mindfulness bij vrouwen met weinig zin of opwinding. In haar boek Better Sex Through Mindfulness beschrijft ze hoe milde, oordeelvrije aandacht voor het lichaam helpt om plezier en opwinding weer beter te ervaren. De kern is haast tegen-intuïtief. Niet door harder te proberen, maar door zachter op te merken wat er is, komt het genot dichterbij.

Dat komt doordat oordeel en opwinding slecht samengaan. Zodra je hoofd bezig is met de vraag of je buik niet te bol is of dit wel snel genoeg gaat, trekt je aandacht weg bij het voelen. Mindfulness draait dat om. Je leert je aandacht telkens vriendelijk terugbrengen naar de zuivere gewaarwording, naar warmte, tinteling of druk, zonder er meteen een oordeel aan te hangen. En dat is precies iets wat je het beste alleen kunt oefenen, zonder de blik van een ander die je afleidt.

Je lichaam als bekende, niet als vreemde

Veel vrouwen kijken kritisch naar hun lichaam. We zien rimpels, kilo's en van alles wat niet klopt met een ideaalbeeld dat we nooit zelf hebben gekozen. Maar je lichaam is geen etalage die er goed uit moet zien voor voorbijgangers, het is je thuis. Het draagt je door de dag, het voelt, het geniet, het herstelt.

Probeer eens met andere ogen te kijken, niet beoordelend maar nieuwsgierig en dankbaar:

• Leg je hand op je huid en voel simpelweg de warmte die eronder zit.
• Merk op wat aangenaam aanvoelt, zonder er meteen iets van te vinden.
• Beweeg, rek je uit, adem diep en voel je lijf eens van binnenuit in plaats van het van buitenaf te keuren.

Warme, rustige aanraking is bovendien niet alleen prettig, ze werkt ook kalmerend. Onderzoek van Tiffany Field van het Touch Research Institute laat zien dat geruststellende aanraking samenhangt met minder stresshormoon en een rustiger zenuwstelsel. Dat effect geldt ook voor de manier waarop je jezelf aanraakt en verzorgt. Je eigen hand kan letterlijk kalmeren.

Zelfzorg als vruchtbare bodem

Zelfliefde is niet alleen een gevoel dat je moet zien op te wekken, het zit net zo goed in de dingen die je doet. Kleine, concrete gebaren waarmee je jezelf laat merken dat je ertoe doet. Denk aan een warm bad zonder haast, een zachte crème op je huid, een avond waarop je aan niemand iets verschuldigd bent.

Een paar manieren om liefdevol met jezelf om te gaan:

• Neem bewust tijd waarin je even niemand iets hoeft te geven.
• Zorg voor een prettige, veilige sfeer om je heen, met warmte en rust.
• Behandel jezelf zoals je een goede vriendin zou behandelen die je lief hebt.

Dat laatste is geen loze tegeltjeswijsheid. Psychologe Kristin Neff, die het begrip zelfcompassie op de kaart zette, vond in haar onderzoek dat mensen die zichzelf bij tegenslag toespreken zoals ze een dierbare vriendin zouden toespreken, minder angstig en tevredener zijn. Vriendelijkheid voor jezelf is een vaardigheid en geen karaktertrek, en je kunt haar oefenen. Zulke zorg maakt bovendien de weg vrij om je lichaam ook op andere manieren te waarderen, want een lijf dat zich veilig en verzorgd voelt, opent zich eerder voor plezier.

Ontdekken in je eigen tempo

Je lichaam opnieuw leren kennen mag traag gaan. Er is geen doel dat je moet halen en niets wat af moet zijn tegen een bepaald moment. Het gaat om aanwezig zijn, voelen en toelaten wat er is. Sommige dagen voel je veel en stroomt het bijna vanzelf, andere dagen voel je weinig en blijft het stil, en allebei zijn ze goed. Er zit geen fout in een dag waarop er weinig te voelen valt.

Genieten van je eigen lichaam is een vaardigheid die je in alle rust mag leren, zoals je ook een taal of een instrument leert. Hoe vaker je oefent in aandacht en mildheid, hoe natuurlijker en vanzelfsprekender het wordt. En anders dan bij een prestatie is er hier geen examen, alleen het langzaam vertrouwder worden met jezelf.

Loslaten wat anderen ervan vinden

Een groot deel van zelfliefde is het loslaten van de stemmen die je door de jaren heen hebt meegekregen. De ideaalbeelden uit tijdschriften en reclames, de opmerkingen van vroeger die bleven hangen, het idee dat je lichaam er op een bepaalde manier uit zou moeten zien om de moeite waard te zijn. Niets van dat alles bepaalt hoeveel je van jezelf mag houden, hoe hard die stemmen ook klinken.

Probeer die oude oordelen te herkennen voor wat ze zijn, namelijk aangeleerde gedachten en geen waarheden. Je mag ze vriendelijk bedanken voor hun ooit beschermende bedoeling en ze dan laten gaan. Wat overblijft ben jij, in je eigen tempo en op je eigen manier. Een paar zachte herinneringen om bij je te dragen:

• Je lichaam hoeft aan niemands ideaal te voldoen om waardevol te zijn.
• Genieten is geen prestatie, maar iets wat je jezelf mag gunnen.
• Je bent goed gezelschap voor jezelf, ook zonder publiek.

Je leert opnieuw voelen wat prettig is, in je eigen tempo en zonder ook maar iets te hoeven presteren.

Een warme basis die blijft

Alleen zijn met jezelf hoeft nooit eenzaam te voelen. Het kan juist een warme, veilige plek worden waar je telkens naar terugkeert, naar je eigen lijf en je eigen hart. Elke keer dat je jezelf met liefde en aandacht benadert, bouw je aan een fundament dat blijft staan, wat er in je leven ook verandert en wie er ook komt of gaat. En vanuit die stevige, liefdevolle basis wordt alles wat daarna komt, alleen of met een ander, alleen maar rijker.

Bronnen

• Lori Brotto, Better Sex Through Mindfulness: How Women Can Cultivate Desire (2018)
• Tiffany Field, Touch Research Institute, University of Miami, onderzoek naar aanraking, stress en welbevinden
• Kristin Neff, Self-Compassion: The Proven Power of Being Kind to Yourself (2011)