Aanraking buiten de slaapkamer

Veel stellen denken bij aanraking meteen aan seks. Alsof elke kus en elke omhelzing een aankondiging is van wat er straks in de slaapkamer gebeurt. Juist die gedachte maakt aanraking zwaar, want ze verandert een gebaar in een vraag. En als de een dan niet in de stemming is, verdwijnt niet alleen de seks, maar ook de terloopse warmte die een relatie draagt. Zo raken mensen die veel van elkaar houden elkaar soms wekenlang nauwelijks meer aan, zonder dat iemand dat zo heeft bedoeld.

Aanraking buiten de slaapkamer is misschien wel het meest onderschatte ingrediënt van een liefdevolle relatie. Ze vraagt weinig, ze hoeft nergens toe te leiden, en toch doet ze iets wezenlijks met je lijf en met jullie band.

Wat affectieve aanraking met je zenuwstelsel doet

Warme, liefdevolle aanraking is geen luxe, maar iets waar je lichaam meetbaar op reageert. Onderzoekster Karen Grewen deed metingen bij stellen en bracht affectief contact, zoals een omhelzing of even hand in hand zitten, in verband met een lager niveau van het stresshormoon cortisol en een hogere afgifte van oxytocine, de stof die met binding en vertrouwen wordt geassocieerd.

Tegelijk is het eerlijk om te zeggen hoe voorzichtig de wetenschap hierin is. Het is niet hard bewezen dat oxytocine de directe oorzaak is van dat rustige, veilige gevoel, en onderzoekers waarschuwen terecht voor te stellige knuffelhormoonverhalen. Wat wel telkens terugkomt, is dat mensen zich door affectieve aanraking kalmer en veiliger voelen. Je hartslag zakt, je ademhaling wordt rustiger, en je zenuwstelsel schakelt een tandje terug. Dat merk je gewoon, ongeacht welk hormoon precies de eer krijgt.

Je kunt het bij jezelf opmerken. Sla je armen eens wat langer dan gewoonlijk om iemand heen die je vertrouwt, en let op je schouders en je adem. Waar je aan het begin misschien nog een beetje vasthoudt, zak je halverwege bijna vanzelf een stukje weg. Dat is geen inbeelding, maar je lichaam dat de veiligheid registreert en de wacht een moment laat zakken.

Je huid heeft een eigen systeem voor zachtheid

Er is iets bijzonders aan de manier waarop we trage, zachte aanraking verwerken. Neurowetenschapper Francis McGlone onderzocht een apart soort zenuwvezels in de behaarde huid, de zogeheten C-tactiele vezels. Die reageren niet op een stevige, functionele greep, maar juist op langzaam, zacht strelen op ongeveer huidtemperatuur, precies het soort aanraking dat je bijna vanzelf geeft als je van iemand houdt.

Volgens McGlone lijkt dit systeem er speciaal voor gemaakt om sociale, geruststellende aanraking naar de emotionele delen van de hersenen te sturen. Met andere woorden, je lijf is uitgerust om liefdevol contact te voelen als iets kalmerends. Dat verklaart waarom een hand die langzaam over je rug gaat iets heel anders doet dan een haastig klopje. Het gaat niet om hoeveel je aanraakt, maar om de rust en de aandacht waarmee je het doet.

Aanraking hoeft nergens naartoe te leiden. Een omhelzing mag gewoon een omhelzing zijn, en juist dat maakt haar kostbaar.

Elke aanraking is een klein bod op verbinding

Relatieonderzoeker John Gottman, bekend van zijn Love Lab aan de University of Washington, gebruikt de term bids for connection voor de kleine pogingen die partners de hele dag doen om even contact te maken. Een hand op een schouder, een blik, een terloopse opmerking. De ander kan zich er dan naartoe keren, zich ervan afkeren, of ertegenin gaan. Dat eerste, dat toewenden, noemt Gottman turning toward.

Uit zijn jarenlange observaties bleek dat partners die samen bleven, veel vaker positief reageerden op zulke kleine uitnodigingen dan partners die later uit elkaar gingen. Een aanraking in het voorbijgaan is dus meer dan een gebaar. Het is een klein bod op verbinding, en elke keer dat je erop ingaat of er zelf een doet, leg je een draadje bij. Duizend van die draadjes samen vormen het weefsel waar een relatie op rust.

De valkuil van de voorwaarde

Het grootste probleem ontstaat wanneer alle aanraking voelt als een opstap naar seks. De een legt een hand op een heup, de ander verstijft uit angst voor wat er dan verwacht wordt, en langzaam verdwijnt het knuffelen helemaal. Zo ontstaat een stille afspraak dat aanraken iets belooft, en juist die belofte maakt haar beladen.

Precies hier ligt iets wat je zelf in de hand hebt. Wanneer voor jullie allebei duidelijk is dat knuffelen en aanraken op zichzelf mogen staan, valt er een last weg. Je mag tegen hem aan kruipen zonder dat het ergens toe hoeft te leiden, en je mag ook stoppen wanneer jij dat wilt. Die vrijheid, dat niets moet, is nu net wat de warmte laat terugkeren.

Kleine gewoontes die veel doen

Aanraking bloeit in kleine momenten die je makkelijk kunt inbouwen. Ze kosten niets en vragen geen bijzondere stemming.

• Een kus die net iets langer duurt bij het weggaan en het thuiskomen
• Even je hand op zijn onderrug leggen als je langs hem loopt in de keuken
• Naast elkaar op de bank met je benen over de zijne
• Zijn hand pakken tijdens een wandeling of in de auto
• Bij het slapengaan nog even tegen elkaar aan liggen

Hoe vaker jullie elkaar zo terloops aanraken, hoe gewoner het wordt, en hoe minder beladen ook de intiemere momenten gaan voelen. De drempel blijft laag, omdat aanraking niet langer automatisch een aankondiging is.

Vertel wat fijn voelt, en vraag het ook

Niet iedereen houdt van dezelfde aanraking. De een komt tot rust van een stevige omhelzing, de ander van een zachte hand door het haar. Merk je dat iets je goeddoet, zeg het dan, al is het maar met een tevreden zucht. En vraag ook aan hem wat hij fijn vindt. Veel mannen krijgen buiten seks om opvallend weinig liefdevolle aanraking, en missen dat vaak meer dan ze laten blijken. Een eenvoudige vraag als vind je dit fijn opent soms een heel gesprek dat er anders nooit was gekomen.

Blijf de volgende keer even staan

Aanraking buiten de slaapkamer is geen grote stap, maar een reeks kleine keuzes, of in de woorden van Gottman een reeks kleine uitnodigingen waar je op ingaat. De volgende keer dat je hem tegenkomt in huis, blijf even staan. Leg je hand op zijn arm, geef hem een kus die niet gehaast is, ga even dicht tegen hem aan zitten. Misschien niet meteen, maar gaandeweg kruipt de warmte terug, en van daaruit wordt vanzelf veel makkelijker, het praten, het lachen, en ook de intimiteit die soms zo ver weg leek.

Bronnen

• John Gottman en Julie Schwartz Gottman, The Man's Guide to Women (2016)
• John Gottman, The Seven Principles for Making Marriage Work (1999)
• Karen Grewen e.a., onderzoek naar warm partnercontact, oxytocine en cortisol, Psychosomatic Medicine
• Francis McGlone e.a., onderzoek naar C-tactiele vezels en affectieve aanraking, Neuron (2014)