Wat een seksloze relatie met hem doet

Hij zegt misschien niets. Hij lijkt gewoon wat stiller, wat vlakker, wat verder weg dan vroeger. En jij vraagt je af waar de man is gebleven die je ooit zo aanhalig en aanwezig kende. Voor veel mannen is een langdurig gebrek aan seks en intimiteit geen kleinigheid die je even opzijschuift. Het is iets wat langzaam aan hem knaagt, van binnenuit, op een manier die hij vaak zelf niet goed onder woorden kan brengen.

Dit artikel gaat niet over schuld. Het gaat over begrip. Want juist begrip is de plek waar verbinding weer kan beginnen.

Voor hem is intimiteit vaak de taal van nabijheid

Relatietherapeut Laura How, die zich in haar praktijk en op haar Love and Cherish-podcast toelegt op seksloze relaties, beschrijft iets wat veel vrouwen verrast. Voor een groot deel van de mannen is seks niet louter lichamelijk, maar een van de belangrijkste manieren om zich emotioneel verbonden te voelen met hun partner. Waar jij je misschien nabij voelt door een goed gesprek, samen lachen of een arm om je heen, ervaart hij die diepe verbondenheid vaak juist in de intimiteit zelf. Het gaat hem niet zozeer om de daad, maar om wat de daad zegt, namelijk dat hij gewild is en erbij hoort.

Psycholoog Sue Johnson, grondlegger van Emotionally Focused Therapy en auteur van Hold Me Tight, plaatst dit in een groter kader. In haar visie is seks tussen partners in de kern een hechtingsband, een manier om lijfelijk te voelen dat je veilig bij elkaar hoort. Als die band langdurig wegvalt, verdwijnt voor hem niet alleen de seks. Het voelt alsof de brug tussen jullie is weggehaald, ook al deelt hij nog een huis, een bed en een leven met je.

Wat voor hem voelt als afstand, is voor jou misschien gewoon een drukke, vermoeide fase. Twee waarheden die naast elkaar mogen bestaan.

Afwijzing die hij op zichzelf betrekt

Hier zit een pijnlijk misverstand dat veel stellen ongemerkt uit elkaar drijft. Wanneer jij een keer geen zin hebt, bedoel je meestal precies dat. Even geen zin, door vermoeidheid, stress of gewoon een ander ritme. Maar volgens Laura How ervaren veel mannen seksuele afwijzing niet als een tijdelijk even niet, maar als een afwijzing van wie hij ten diepste is.

Dat verschil is enorm, want het raakt aan zijn gevoel van eigenwaarde:

• Hij vraagt zich af of hij nog aantrekkelijk voor je is.
• Hij twijfelt of hij je nog wel gelukkig maakt.
• Hij begint te denken dat er iets mis is met hem.

Brené Brown laat in Daring Greatly zien hoe diep schaamte kan werken, en dat die bij mannen vaak draait om de angst om als zwak of tekortschietend gezien te worden. Seksuele afwijzing raakt precies die snaar. De twijfel blijft daardoor niet netjes binnen de muren van de slaapkamer, maar straalt uit naar zijn zelfvertrouwen op zijn werk, in vriendschappen en in hoe hij in de wereld staat. Iets wat begon als een simpel verschil in verlangen, kan zo langzaam aan zijn hele zelfbeeld gaan knagen.

Waarom hij er niet over begint

Misschien vraag je je af waarom hij dit dan niet gewoon zegt. Psycholoog Ronald Levant beschreef daarvoor het begrip normatieve mannelijke alexithymie. Veel mannen zijn door hun opvoeding het contact met en de woorden voor hun eigen gevoelens deels kwijtgeraakt. Dat is niet aangeboren, maar aangeleerd, en het maakt dat hij wel iets voelt knagen maar het nauwelijks kan benoemen, ook niet tegen zichzelf.

Relatieonderzoeker John Gottman voegt daaraan een tweede laag toe. Als een man emotioneel overspoeld raakt, iets wat Gottman flooding noemt, klapt hij vaak dicht en verstomt hij, wat hij stonewalling noemt. Van buiten lijkt dat op onverschilligheid of desinteresse, maar vanbinnen is het eerder een man die simpelweg niet meer weet hoe hij het gesprek nog aankan, en die zich terugtrekt om niet over te lopen.

De loyale man die stil verbittert

Wat vaak schrijnend is, is dat dit juist de mannen treft die zich enorm inzetten. De man die loyaal is, die steunt, die luistert en zijn best doet. Precies hij raakt in de war van wat er gebeurt. Hij doet toch alles goed? En toch voelt hij zich afgewezen, en dat rijmt niet.

Terrence Real beschrijft in zijn boek I Don't Want to Talk About It hoe pijn bij mannen zich zelden toont als openlijk verdriet. Ze duwen hem weg via prikkelbaarheid, terugtrekken of hard werken. Wat begint als verwarring, verandert zo langzaam in frustratie, en frustratie soms in een stille verbittering. Niet omdat hij een slecht mens is, maar omdat hij zich vastgelopen voelt in iets wat hij niet kan oplossen en niet kan benoemen.

Misschien herken je zelfs een fase waarin hij stopte met vragen en met initiatief nemen. Het is verleidelijk te denken dat het hem niet meer uitmaakt, maar vaak is het tegenovergestelde waar. Zijn stilte is dan geen onverschilligheid, maar een teken dat hij de hoop heeft opgegeven om nog gehoord te worden.

En jouw kant telt net zo goed

Dit alles betekent niet dat de oplossing bij jou ligt, of dat verlangen iets is wat je hoort te leveren. Verschil in verlangen is niemands schuld. Seks en intimiteit blijven altijd vrijwillig en met wederzijdse instemming, zonder uitzondering en zonder druk.

En jouw verlangen heeft net zo goed een verhaal. Het kan veranderen door stress, hormonen, vermoeidheid, de zorg voor kinderen, of door hoe gezien je je voelt in de relatie. Nabijheid begint voor veel vrouwen juist buiten de slaapkamer, in aandacht, rust en veiligheid. Dit is dus geen probleem van hem of van jou alleen, maar een vraagstuk dat jullie samen dragen.

Begrip is de eerste stap terug

Het mooie is dat begrip die eerste stap is, en die kun je vandaag al zetten. Je hoeft niets in één keer op te lossen om het gesprek voorzichtig open te breken. Vertel wat je hier las, en vraag hoe hij het echt beleeft, zonder jezelf meteen te verdedigen of hem te willen overtuigen. Zoek de kleine verbinding weer op, een hand, een blik, een eerlijk gesprek zonder er een uitkomst aan te hangen. En als het te groot voelt om samen te dragen, is hulp zoeken bij een relatietherapeut geen teken van falen, maar van zorg voor elkaar. Waar begrip groeit, ontstaat er bijna altijd weer een weg terug naar elkaar.

Bronnen

• Sue Johnson, Hold Me Tight: Seven Conversations for a Lifetime of Love (over hechting en seks als verbindende band).
• Terrence Real, I Don't Want to Talk About It: Overcoming the Secret Legacy of Male Depression (over verborgen pijn en terugtrekken bij mannen).
• Brené Brown, Daring Greatly (over schaamte en kwetsbaarheid).
• Laura How, relatietherapeut gespecialiseerd in seksloze relaties, laurahow.com.