Waardering is voor hem wat aandacht is voor jou

Vraag een vrouw wat ze in een relatie nodig heeft, en vaak hoor je iets als aandacht, gezien worden, verbinding. Vraag het een man, en het antwoord ligt subtieler. Veel mannen hebben moeite het te benoemen, maar onder de oppervlakte speelt vaak dezelfde behoefte, namelijk gewaardeerd worden. Horen dat wat hij doet ertoe doet, dat het niet ongemerkt voorbijglijdt. Waardering is voor hem vaak wat aandacht is voor jou.

Waarom waardering zo diep raakt

Veel mannen groeien op met de boodschap dat ze iets moeten betekenen. Nuttig zijn, presteren, zorgen, oplossen. Dat is niet per se gezond of eerlijk, het is simpelweg hoe het vaak loopt. Onderzoeker Brené Brown vond in haar werk over schaamte dat mannen zich vooral schamen als ze zich zwak of tekortschietend voelen, alsof ze gefaald hebben in wat er van hen wordt verwacht. Oprechte waardering landt precies op de andere kant van die angst. Als jij ziet wat hij doet en dat hardop benoemt, raak je het deel dat zich stilletjes afvraagt of hij genoeg is.

Het gaat dieper dan een goed gevoel voor even. Een man die zich gezien weet in zijn inzet, hoeft zichzelf minder te bewijzen, en dat maakt hem zachter en meer aanwezig.

Een man die zich gewaardeerd voelt door zijn partner, draagt dat de hele dag met zich mee, ook al laat hij het niet altijd zien.

Wat de relatiewetenschap hierover zegt

Relatieonderzoeker John Gottman noemt waardering geen extraatje, maar een van de fundamenten van een sterke band. Hij beschrijft een cultuur van fondness and admiration, van genegenheid en bewondering, als een van de belangrijkste beschermers tegen langzaam uit elkaar groeien. Uit zijn onderzoek komt ook de bekende verhouding van vijf op één, het idee dat gezonde stellen tegenover elke wrijving ongeveer vijf warme, positieve momenten zetten. Waardering is bij uitstek zo'n positief moment.

Psycholoog Sara Algoe ging nog een stap verder met wat ze de find-remind-and-bind-theorie noemt. Dankbaarheid, zo laat haar onderzoek zien, doet iets bijzonders in een relatie. Ze helpt je opmerken wat goed is aan de ander, herinnert je eraan waarom je ooit voor hem koos, en bindt jullie sterker aan elkaar. In een studie van Amie Gordon en collega's bleek dat partners die zich gewaardeerd voelen zich op hun beurt méér inzetten voor de relatie en er minder snel uit stappen. Waardering is dus geen eenrichtingsverkeer, maar een lus die zichzelf voedt.

Waardering is iets anders dan complimenten

Het gaat niet om vleien of overdreven prijzen. Mannen prikken daar vaak doorheen. Waardering die raakt is specifiek en oprecht. Ze gaat over iets wat hij echt deed en over wat het jou opleverde. Vergelijk maar eens:

• Je bent zo lief. (vaag)
• Fijn dat je vanochtend de kinderen hebt weggebracht, daardoor kon ik rustig beginnen. (concreet)

Het tweede raakt dieper, omdat het laat zien dat je het echt zag. Gezien worden in wat hij bijdraagt is voor veel mannen het hart van zich geliefd voelen. Relatietherapeut Gary Chapman zou zeggen dat je hier zijn liefdestaal spreekt, wat hij words of affirmation noemt, bevestigende woorden. Voor wie die taal het diepst raakt, weegt één oprechte zin zwaarder dan welk cadeau ook.

De valkuil van vanzelfsprekendheid

In een lange relatie sluipt er iets in. Dingen worden gewoon. Hij werkt, hij regelt, hij is er, en op een gegeven moment merk je het niet meer op. Niet uit onwil, maar omdat het vertrouwd is geworden. Psychologen noemen dat gewenning, ons vermogen om te stoppen met opmerken wat constant aanwezig is. Handig voor het gebrom van de koelkast, minder handig voor een partner. Gottman zou zeggen dat de kleine signalen dan onbeantwoord blijven, en juist daar begint de sluipende afstand.

Hij zal er zelden om vragen. De meeste mannen vinden het lastig te zeggen dat ze meer erkenning willen, want dat vragen voelt al snel als toegeven dat je het nodig hebt. In plaats daarvan worden ze stiller, doen ze minder hun best, of trekken ze zich terug. De behoefte blijft, alleen de uiting ervan verdwijnt onder de radar.

Hoe je waardering weer levend maakt

Het mooie is dat je hier veel invloed op hebt en dat het weinig hoeft te kosten:

• Benoem iets kleins wat hij deed, dezelfde dag nog.
• Bedank hem voor iets wat je normaal over het hoofd ziet.
• Zeg wat je in hem waardeert, niet alleen wat hij doet maar ook wie hij is.
• Doe het zonder er meteen een verzoek aan te koppelen.

Dat laatste is belangrijker dan het lijkt. Waardering die eindigt met en zou je dan ook nog even, voelt niet meer als waardering maar als een opmaat naar een taak. Laat het soms gewoon staan, puur omdat je het meent. Algoe's onderzoek laat zien dat juist die belangeloze dankbaarheid het sterkst bindt.

Waardering hoeft niet alleen in woorden

Woorden zijn de meest directe manier, maar niet de enige. Veel mannen voelen zich net zo goed gewaardeerd als je hun iets toevertrouwt, hun mening vraagt bij een beslissing die er echt toe doet, of merkbaar leunt op iets waar zij goed in zijn. Om zijn oordeel vragen zegt eigenlijk dat je hem serieus neemt. Iets uit handen geven zonder er bovenop te zitten, zegt dat je hem vertrouwt. Dat zijn stille vormen van waardering die minstens zo diep landen als een compliment, juist omdat ze niet als een aardigheidje voelen maar als erkenning van wie hij is. Let er de komende dagen eens op hoe vaak je hem ongemerkt overslaat in dingen waar hij juist trots op is.

En jouw eigen behoefte dan

Misschien vraag je je af of jouw behoefte aan aandacht er dan ook nog is. Die is net zo geldig, en dit is nadrukkelijk geen oproep om jezelf weg te cijferen. Het idee is niet dat jij eenzijdig geeft. Het mooie is dat waardering vaak wederkerig werkt. In Gottmans onderzoek versterken partners die positief op elkaar reageren die warmte over en weer. Een man die zich gezien voelt, heeft meer ruimte om jou te zien. Wat jij geeft, komt vaak in een andere vorm terug, en als dat structureel uitblijft, is dat op zichzelf waardevolle informatie over de balans tussen jullie.

Zie hardop wat er al is

Waardering is geen truc en geen techniek, maar de kunst om te benoemen wat je toch al ziet. Kies vanavond één klein ding dat hij deed en zeg het hardop, zonder er een verzoek aan vast te knopen. Kijk dan naar zijn gezicht. Grote kans dat je iets raakt wat hij zelf nooit in woorden had gevat, en dat die paar seconden meer voor hem doen dan een hele dag zwijgende vanzelfsprekendheid ooit deed. Wie leert zien wat er al is, houdt een relatie warm zonder dat het moeite hoeft te kosten.

Bronnen

• John Gottman, The Seven Principles for Making Marriage Work (1999)
• Brené Brown, Daring Greatly (2012)
• Sara B. Algoe, Find, Remind, and Bind: The Functions of Gratitude in Everyday Relationships (2012)
• Amie M. Gordon e.a., To Have and to Hold: Gratitude Promotes Relationship Maintenance (2012)
• Gary Chapman, The Five Love Languages (1992)