Voor hem loopt de weg naar praten vaak via aanraking

Je hoort het advies overal. Eerst emotionele verbinding, dan komt de intimiteit vanzelf. Voor veel vrouwen klopt dat precies, en het is ook goedbedoeld advies. Maar bij hem lijkt het soms net andersom te werken, en dat kan behoorlijk verwarrend zijn. Hij wordt zachter, opener en spraakzamer nadat jullie dicht bij elkaar zijn geweest, niet ervoor. Dat is geen omgekeerde wereld en al helemaal geen teken dat hij alleen maar uit is op seks. Het is een andere volgorde naar precies hetzelfde doel, namelijk zich met je verbonden voelen.

Twee routes naar dezelfde nabijheid

John Gray bracht dit verschil ooit terug tot een eenvoudig beeld. Veel vrouwen hebben nabijheid nodig om zin te krijgen, terwijl veel mannen intimiteit nodig hebben om zich nabij te voelen. Het is een grove vereenvoudiging, en lang niet iedereen past erin, maar de kern raakt iets herkenbaars. Voor hem is aanraking vaak niet het slotstuk van verbinding, maar juist de ingang ertoe.

Dat heeft alles te maken met hoe hij geleerd heeft zich te uiten. Bij veel mannen is de taal voor gevoel minder geoefend, iets wat psycholoog Ronald Levant normatieve mannelijke alexithymie noemde. Woorden voor wat er vanbinnen speelt liggen niet altijd klaar. Wat wél meteen binnenkomt, is lichamelijke nabijheid. Huid tegen huid, vastgehouden worden, merken dat hij gewild is. Daar ontspant zijn systeem, en pas in die ontspanning ontstaat de ruimte om te praten. De aanraking is voor hem niet in plaats van het gesprek, maar de weg ernaartoe.

Wat er lichamelijk gebeurt

Onder die ervaring zit ook echte lichaamschemie. Bij aanraking, knuffelen en seks komt oxytocine vrij, vaak het knuffelhormoon genoemd, dat een sleutelrol speelt bij hechting en vertrouwen. Neuro-onderzoeker Paul Zak liet zien dat oxytocine mensen zich veiliger en meer met elkaar verbonden laat voelen, en dat aanraking een van de sterkste manieren is om het aan te maken. Het maakt niet dat hij zich gebruikt voelt na afloop, integendeel, het maakt hem juist zachter en meer op jou betrokken.

Seksuologe Emily Nagoski voegt daar een belangrijk inzicht aan toe. Opwinding en verlangen brengen elkaar over en weer op gang, en het lijf gaat daarbij vaak eerder in beweging dan het gevoel. Eerst komt de nabijheid, daarna volgt de emotionele openheid. Voor hem geldt dus regelmatig dat het lijf het hart opent, en niet andersom.

Waar jij eerst je hart wilt openen voordat je je lijf opent, opent bij hem het lijf vaak de deur naar zijn hart.

Precies daarom vertelt hij na het vrijen soms ineens over zijn werk, zijn twijfels of iets wat hem al weken dwarszit. Dat is geen toeval en geen bijzaak. De muur die er overdag stond, is even weg, en in die opening komt naar buiten wat er eerder niet uit kon.

Waarom het misloopt als jullie op elkaar wachten

Het ongemak ontstaat als jullie allebei op de ander blijven wachten. Jij wacht op verbinding voordat je toe bent aan intimiteit, hij wacht op intimiteit voordat de verbinding er voor zijn gevoel is. Zo kan het weken of zelfs maanden stil blijven tussen jullie, terwijl jullie allebei naar hetzelfde verlangen. Er gebeurt niets verkeerds, en toch komt niemand in beweging.

Relatietherapeute Esther Perel noemt dit een klassieke impasse. Twee mensen zoeken dezelfde nabijheid, maar willen er via een andere deur naar binnen, en zolang geen van beiden die deur openzet, blijft het huis leeg. Ze wijst erop dat dit soort patstellingen zelden ontstaan door een gebrek aan liefde, maar door een verschil in hoe ieder van jullie zich veilig genoeg voelt om zich te geven. Zie je dat verschil eenmaal, dan wordt het minder een strijd over wie eerst moet en meer een puzzel die jullie samen leggen.

Hoe je elkaar hierin tegemoetkomt

Dit hoeft geen keuze te zijn tussen jouw manier en de zijne. Je kunt elkaar halverwege ontmoeten, zonder dat een van jullie zichzelf wegcijfert:

• Begin klein en lichamelijk zonder dat het meteen seks hoeft te worden, met aanraken, tegen elkaar aan zitten, elkaar vasthouden.
• Merk op dat hij vaak opener wordt na nabijheid, en gebruik dat moment om echt te praten.
• Vertel hem omgekeerd wat jou helpt, dat een lief gebaar of een goed gesprek jou juist zin geeft.
• Zie zijn behoefte aan aanraking niet als alleen maar seks, maar als zijn taal voor ik wil dicht bij je zijn.

Leer je zijn verlangen naar intimiteit lezen als een verlangen naar verbinding, dan verdwijnt het gevoel dat hij alleen iets van je wil. Wat hij wil is jou, alleen begint hij aan de andere kant van dezelfde weg.

Het helpt om dit een keer hardop tegen elkaar uit te spreken, op een rustig moment buiten de slaapkamer. Weet hij dat jij nabijheid nodig hebt om je te kunnen openen, en weet jij dat hij aanraking nodig heeft om zich veilig genoeg te voelen om te praten, dan stopt dat onbewuste op-elkaar-wachten. Je begrijpt dan dat geen van jullie onwillig is, jullie stonden alleen aan verschillende kanten van dezelfde deur te duwen.

Zonder jezelf weg te cijferen

Dit betekent niet dat jij maar moet meebewegen wanneer je eigenlijk niet wilt. Verbinding via aanraking werkt alleen als het van twee kanten komt en er geen druk op staat. Toenadering die voortkomt uit een gevoel van moeten, holt op den duur precies de veiligheid uit die aanraking zo waardevol maakt. Jouw nee blijft dus altijd geldig, en een aanraking uit plichtsgevoel dient uiteindelijk niemand.

Tegelijk mag je eerlijk naar je eigen aandeel kijken. Merk je dat je hem stelselmatig vraagt om eerst te praten voordat je hem toelaat, terwijl hij nu juist door de aanraking op gang komt, dan houden jullie elkaar misschien onbedoeld op afstand. Niet omdat een van jullie het verkeerd doet, maar omdat jullie elkaars ingang nog niet herkennen. Soms is één kleine stap naar hem toe genoeg om de hele beweging los te maken.

Zelfde warmte, andere volgorde

Jullie zoeken dezelfde nabijheid, alleen komen jullie er langs een andere kant binnen. Begrijp je dat hij zich via zijn lijf verbindt en dat de woorden pas daarna komen, dan hoef je zijn toenadering niet meer te wantrouwen. Je ziet dan wat er werkelijk onder zit, namelijk een man die dicht bij je wil zijn en daarvoor de enige taal gebruikt die hij vloeiend spreekt. En soms is dat ene gebaar naar hem toe, die ene stap over de onzichtbare streep, al genoeg om te merken dat hij aan de andere kant net zo naar jou stond te verlangen.

Bronnen

• John Gray, Men Are from Mars, Women Are from Venus (1992)
• Ronald F. Levant, Masculinity Reconstructed (1995)
• Emily Nagoski, Come As You Are (2015)
• Paul J. Zak, The Moral Molecule (2012)
• Esther Perel, Mating in Captivity (2006)
• Sue Johnson, Hold Me Tight (2008)