Seksuele energie is ook gewoon levensenergie

We hebben geleerd om verlangen in een apart hokje te stoppen. Seks hoort in de slaapkamer, achter een gesloten deur, netjes losgekoppeld van de rest van je leven. Maar als je goed kijkt, klopt die scheiding helemaal niet. Diezelfde energie die je zin geeft, is de energie die je laat dansen in de keuken terwijl de aardappels koken, die je nieuwsgierig maakt naar een vreemde stad, die je laat lachen tot je buik pijn doet en die je iets nieuws laat durven. Verlangen is geen losse functie die je aan- en uitzet. Het is een vorm van levendigheid, en die levendigheid stroomt door je hele leven.

De erotiek als levenskracht

Dichter en denker Audre Lorde schreef er een beroemd essay over, Uses of the Erotic. Voor haar was het erotische veel meer dan seks. Het was een bron van kracht en vreugde, een diep en lichamelijk weten van wat je werkelijk wil en wat je werkelijk raakt. Wie in contact staat met die energie, schreef ze, neemt geen genoegen meer met een half, dof en uitgehold bestaan. Ze zette het leven op de automatische piloot tegenover een leven dat je echt vóelt. Het erotische was voor haar geen ondeugd om je voor te schamen, maar een kompas dat je richting een voller en eerlijker leven wijst.

Dat maakt je libido tot iets veel groters dan een kwestie van hoe vaak of hoe goed. Het is verbonden met je gevoel van levendigheid, met je vermogen om te genieten, te verlangen en werkelijk aanwezig te zijn in je eigen leven. Als die energie indut, dooft er bijna altijd meer dan alleen je zin. Vaak verdwijnt tegelijk de kleur uit dingen die niets met seks te maken hebben, en merk je pas achteraf hoezeer het één met het ander samenhing.

Wanneer de vonk overal wegvalt

Misschien herken je het. Het is niet alleen de seks die is weggezakt, maar ook je speelsheid, je nieuwsgierigheid, je zin om iets nieuws te proberen. Je functioneert prima, je regelt, je zorgt, je vinkt je lijstjes af, maar ergens is de glans eraf. Relatietherapeut Esther Perel noemt erotiek dan ook geen handeling maar een houding, een manier van in het leven staan met verbeelding, verlangen en levendigheid. Volgens haar heeft erotiek verbeelding, nieuwsgierigheid en een zekere speelsheid nodig om te kunnen ademen. Precies die dingen sneuvelen als eerste wanneer je leven verandert in een aaneenschakeling van taken en verplichtingen. In de overlevingsstand van moeten en regelen is er nu eenmaal weinig plaats voor spel, en zonder spel dooft het vuur langzaam uit.

Als je je seksuele energie weer aanwakkert, keert vaak niet alleen je zin terug, maar ook je plezier in het leven zelf.

Dat is meteen de reden waarom dit thuishoort bij zelfzorg en niet alleen bij intimiteit. Je verlangen voeden is een manier om jezelf weer levend te voelen, en dat is een geschenk aan jezelf lang voordat het iets betekent voor een ander.

Waarom je hele systeem meedeint

Er zit een logica onder die je misschien zelf al aanvoelde. De toestand waarin je openstaat voor verlangen, is dezelfde toestand waarin je openstaat voor plezier, spel en verbinding. Het is de stand waarin je zenuwstelsel zich veilig genoeg voelt om te ontspannen, om te spelen in plaats van te presteren. Seksuologe Emily Nagoski benadrukt hoezeer verlangen afhangt van de context, van hoe veilig, uitgerust en aanwezig je bent. Diezelfde context bepaalt of je kunt lachen om iets kleins, of je nieuwsgierig durft te zijn, of je jezelf een uur zonder nut gunt. Verlangen en levenslust putten uit dezelfde bron. Voed je de ene, dan stijgt de andere bijna ongemerkt mee. Verwaarloos je de ene, dan verschraalt de andere net zo hard.

Waarom plezier je wereld groter maakt

Onderzoek geeft dat gevoel gelijk. Psychologe Barbara Fredrickson toonde met haar broaden-and-build-theorie aan dat positieve emoties zoals vreugde, nieuwsgierigheid en speelsheid iets bijzonders doen. Ze verruimen letterlijk je blikveld. Waar spanning en somberheid je aandacht vernauwen tot overleven en afvinken, verbreden plezier en verwondering juist je gedachten en je mogelijkheden. In die verruimde staat ga je makkelijker op ontdekking, leg je makkelijker contact en durf je meer. En precies dat is de bodem waarop verlangen groeit. Bovendien bouwen die momenten iets op, zo liet zij zien, want elk beetje plezier dat je toelaat, vergroot je veerkracht en je voorraad aan levenslust voor later. Klein en luchtig als ze lijken, zijn speelse momenten dus geen tijdverspilling maar bouwstenen. Wie ruimte maakt voor lichte, blije ervaringen, maakt onbewust ook ruimte voor zin.

Je levendigheid weer voeden

Deze energie wakker je zelden aan door je op seks te richten. Je wakkert haar aan door je op levendigheid te richten, en dat begint met kleine, doodgewone dingen:

• Doe iets puur voor de lol, zonder nut, doel of plicht.
• Geniet bewust met je zintuigen, van muziek, een geur, warmte, een smaak, beweging.
• Maak ruimte voor verbeelding, verlangen en dagdromen, en wuif ze niet meteen weg.
• Zoek op wat je nieuwsgierig maakt, hoe klein ook, en ga erachteraan.
• Verander af en toe iets aan je vaste route, want nieuwheid wekt vanzelf leven.

Hoe levendiger je je op een gewone dag voelt, hoe natuurlijker ook je verlangen weer op gang komt.

Voor jezelf, als bron

Het mooie is dat je deze energie niet aanboort om iemand anders te plezieren, maar om zelf voller te leven. Sekscoach Hannah Deindorfer noemt seksuele energie de energie van levendigheid en creatie, en ziet het terugvinden ervan als een terugkeer naar je eigen kern. Dat begint niet in bed en al helemaal niet bij de vraag hoe je aantrekkelijker wordt voor een ander. Het begint bij hoe je in je dag staat, of je jezelf plezier gunt, of je durft te spelen, of je ruimte maakt voor iets wat alleen van jou is. De zin volgt de levendigheid, nooit andersom. Wie wacht tot de zin er eerst is voordat ze zich weer levend durft te voelen, wacht meestal vergeefs.

Eén stroom door je hele leven

Je verlangen is geen apparaat dat je opbergt tot het van pas komt, maar dezelfde stroom die je laat dansen in de keuken, die je laat lachen en die je dingen laat durven. Voed je nieuwsgierigheid en je plezier op een doodgewone dinsdag, en je voedt zonder het te merken ook je zin. Zorg voor je eigen levendigheid en je doet daarmee het allermooiste wat er is, je kiest ervoor om echt te leven in plaats van alleen te functioneren. En de erotiek stroomt daar vanzelf uit voort, als een rivier die weer op gang komt zodra de bron zich opnieuw vult.

Bronnen

• Audre Lorde, Uses of the Erotic: The Erotic as Power (1978)
• Esther Perel, Mating in Captivity (2006)
• Emily Nagoski, Come As You Are (2015)
• Barbara L. Fredrickson, broaden-and-build-theorie van positieve emoties (2001)