De vijf liefdestalen: spreek jij zijn taal?

Stel je voor dat je iemand elke dag een prachtige brief schrijft, vol liefde en aandacht, maar in een taal die hij niet kan lezen. Je bedoelingen zijn zuiver, je inzet is groot, en toch komt er niets van aan. Zo voelt het soms ook in de liefde. Je geeft alles wat je hebt, precies zoals jij denkt dat liefde eruitziet, en je partner haalt zijn schouders op alsof je niets deed.

De Amerikaanse relatietherapeut en predikant Gary Chapman goot dat gevoel in een beeld dat de wereld overging. In zijn boek over de vijf liefdestalen, dat in tientallen talen verscheen en miljoenen lezers vond, stelt hij dat mensen liefde grofweg op vijf manieren geven en ontvangen. De meeste misverstanden tussen partners ontstaan volgens hem doordat ze in verschillende talen zenden, allebei oprecht, maar net langs elkaar heen.

De vijf talen op een rij

Voordat je kunt ontdekken wat bij hem past, helpt het om ze alle vijf te kennen.

• Woorden van bevestiging, zoals complimenten, aanmoediging en hardop zeggen wat je waardeert.
• Quality time, onverdeelde aandacht en samen zijn zonder afleiding.
• Cadeaus, niet om de prijs maar om het gebaar dat laat zien dat je aan hem dacht.
• Dienstbaarheid, iets voor de ander doen en hem werk uit handen nemen.
• Fysieke aanraking, van een hand vasthouden tot een aai in het voorbijgaan.

Volgens Chapman springen er bij de meeste mensen één of twee talen echt uit. In die taal voelen ze liefde het sterkst, en in diezelfde taal geven ze haar vaak ook het liefst.

Wat de wetenschap ervan vindt

Hier past eerlijkheid. Chapmans model komt uit zijn jarenlange praktijk als pastoraal counselor, niet uit systematisch onderzoek. En zodra wetenschappers het toetsen, blijft er van de sterkste claims weinig over. Een team rond relatiepsychologe Emily Impett van de Universiteit van Toronto legde het idee langs de meetlat van de relatiewetenschap en vond nauwelijks steun voor de kern, namelijk dat partners die dezelfde taal spreken of elkaars taal leren daardoor gelukkiger zouden zijn.

Sterker nog, Impett en haar collega's stellen een treffender beeld voor. In plaats van elkaar te zien als iemand met één moedertaal, kun je liefde beter vergelijken met een uitgebalanceerd dieet. Een mens heeft niet één voedingsstof nodig maar alle vijf, in wisselende hoeveelheden en op verschillende momenten. Wie zich enkel op aanraking richt en de waardering, de tijd en de hulp laat liggen, houdt een relatie op den duur net zo min gezond als wie alleen maar brood eet.

Waarom het toch een waardevol gesprek blijft

Betekent dat je het idee moet weggooien? Zeker niet. Zie het niet als een natuurwet maar als een handige aanleiding. Het model dwingt je namelijk één vraag te stellen die goud waard is, los van of het nu precies vijf talen zijn, namelijk hoe jouw partner zich eigenlijk het meest geliefd voelt. Dat je daar samen woorden voor zoekt, doet vaak meer goed dan welk testresultaat ook.

Liefde geven in jouw eigen taal is als hardop praten, liefde geven in zijn taal is pas echt verstaan worden.

Waarom jullie soms langs elkaar heen praten

De valkuil die Chapman terecht aanwijst, is dat we liefde meestal geven in de vorm die we zelf het fijnst vinden. Als jouw hart opengaat van samen tijd doorbrengen, plan je uitjes en gesprekken. Maar als hij zich vooral gezien voelt door daden, landt jouw liefde pas echt als je die lekkende kraan laat maken of stil zijn was opvouwt. Jullie geven allebei, oprecht en met volle inzet, en toch komt het niet altijd aan. Niet omdat er te weinig liefde is, maar omdat de vorm niet aansluit bij wat de ander herkent.

Hoe ontdek je wat hem raakt

Je hoeft hem geen vragenlijst voor te leggen. Meestal verraadt hij zijn voorkeur vanzelf, als je leert kijken.

• Let op hoe hij liefde aan jou geeft, want mensen geven vaak in hun eigen voorkeurstaal. Repareert hij steeds dingen voor je, dan zegt dat iets. Kruipt hij het liefst zonder telefoon tegen je aan, dan wijst dat een andere kant op.
• Luister naar waar hij over klaagt, want klachten zijn vermomde verlanglijstjes. 'We doen nooit meer iets samen' is een schreeuw om tijd, terwijl 'je zegt ook nooit dat ik het goed doe' op woorden van bevestiging wijst.
• Vraag het hem gewoon, bijvoorbeeld wanneer hij zich de laatste tijd echt door jou geliefd voelde. Zijn antwoord is een schat aan informatie.

Niet matchen, maar afstemmen

De wetenschap voegt hier nog iets belangrijks aan toe. Uit tientallen jaren onderzoek van psychologen als Harry Reis en Shelly Gable komt naar voren dat intimiteit vooral groeit door wat zij afgestemde responsiviteit noemen, het gevoel dat je partner ziet wat jij nodig hebt en daar warm op reageert. Dat is subtieler dan een vaste taal spreken. Wat een relatie draagt is niet dat je toevallig dezelfde taal spreekt, maar dat je bereid bent te luisteren naar wat de ander op dit moment nodig heeft. Soms is dat een compliment, soms een omhelzing, soms simpelweg dat je de vaatwasser uitruimt zonder dat het gevraagd werd.

Zijn taal leren is oefenen, geen toneelspelen

De kunst is niet om jouw eigen taal op te geven, maar om er een tweede bij te leren. En net als bij een echte taal voelt dat in het begin onwennig. Als aanraking je niet vanzelf afgaat, of als hardop je waardering uitspreken je moeite kost, dan vraagt het bewuste oefening voordat het natuurlijk gaat voelen. Dat is geen onechtheid, integendeel. Iets doen wat je niet vanzelf doet, juist omdat je weet dat het de ander raakt, is misschien wel een van de zuiverste vormen van liefde. Begin klein, met één gebaar deze week, en let niet op of het al perfect voelt maar op wat het bij hem losmaakt. Vaak zie je dat een taal die eerst geleerd moest worden na verloop van tijd vanzelf je eigen wordt.

Blijf nieuwsgierig naar zijn hart

De vijf liefdestalen zijn geen waarheid over wie hij is, maar een uitnodiging om beter te leren kijken. Gebruik ze zo. Niet om hem in een hokje te duwen, maar om het gesprek te openen over wat jullie elkaar het liefst geven en het diepst missen. Kies deze week één ding in een vorm die je vermoedt dat hij herkent, stuur dat berichtje, neem dat klusje over, ga even tegen hem aan zitten. Kijk dan wat er gebeurt. Grote kans dat je iets ziet zachter worden, omdat er eindelijk iets binnenkwam dat hij herkende als liefde. En dat is waardevoller dan welk model dan ook.

Bronnen

• Gary Chapman, The Five Love Languages: How to Express Heartfelt Commitment to Your Mate (1992)
• Emily A. Impett, Haeyoung Gideon Park & Amy Muise, onderzoek naar de empirische onderbouwing van de liefdestalen (2024)
• Harry T. Reis & Shelly L. Gable, onderzoek naar waargenomen responsiviteit van de partner
• Greater Good Science Center, University of California Berkeley, over de wetenschap achter de liefdestalen